06/05/2022
Uniwersytet Cambridge, obok Oksfordu, stanowi filar brytyjskiego i światowego systemu edukacji wyższej. Jego historia sięga początków XIII wieku, co czyni go drugą najstarszą uczelnią w Anglii i trzecią najstarszą na świecie, nieprzerwanie działającą. Założony w 1209 roku przez grupę uczonych opuszczających Oksford, Cambridge szybko zyskał renomę i stał się synonimem doskonałości akademickiej. Podobnie jak Oksford, często określa się go mianem Oxbridge, co podkreśla ich bliskie powiązania historyczne i akademickie.
Historia Uniwersytetu Cambridge
Początki Uniwersytetu Cambridge związane są z wydarzeniami w Oksfordzie. Gdy w 1209 roku w Oksfordzie doszło do zawieszenia działalności uniwersytetu po sporze z władzami miasta, część wykładowców przeniosła się do Cambridge. To właśnie ta grupa akademików dała początek nowej uczelni. Początkowo studenci i nauczyciele mieszkali w wynajmowanych kwaterach, ale z czasem zaczęli tworzyć wspólnoty w hostelach, gdzie odbywały się zajęcia. Już w 1226 roku wspomina się o Kanclerzu Uniwersytetu, co świadczy o szybko krystalizującej się strukturze uczelni.
W 1233 roku papież Grzegorz IX określił wspólnotę akademicką w Cambridge mianem uniwersytetu, a w 1290 roku papież Mikołaj IV nadał mu status studium generale, co potwierdzało jego międzynarodowe uznanie i prawo wykładowców do nauczania w całym chrześcijańskim świecie. W 1284 roku biskup Ely ufundował Peterhouse, pierwsze kolegium Uniwersytetu Cambridge, co zapoczątkowało unikalny system kolegiów, który do dziś jest charakterystyczny dla Cambridge.
Rozwój Kolegiów i Struktury Uniwersytetu
Kolegia różniły się od hosteli tym, że posiadały własny majątek i zapewniały bardziej stabilne warunki dla studentów i wykładowców. Początkowo kolegia były przeznaczone dla elity studiującej teologię i prawo, ale z czasem stały się centralnym elementem struktury uniwersytetu, wchłaniając hostele. W XIV wieku ukształtowały się demokratyczne ciała kolegialne, stanowiące podstawę samorządności uczelni. Powstały kongregacje magistrów regentów i Senat, składający się z Izby Regentów i Izby Nieregentów.
Wiek XV to okres stabilizacji i rozwoju Uniwersytetu Cambridge. Uczelnia posiadała już wszystkie najważniejsze instytucje, a kolegia dysponowały fundacjami zapewniającymi im byt. Program studiów obejmował siedmioletnie studia sztuk wyzwolonych, a także teologię, prawo i medycynę. Na początku XVI wieku ukształtował się podział studentów na noblemen, pensioners i sizars, różniących się statusem społecznym i opłatami.
Uniwersytet w Okresie Tudorów i Reformacji
XVI wiek przyniósł istotne zmiany związane z reformacją. Jan Fisher, rektor dwóch kolegiów, odegrał kluczową rolę w rozwoju uczelni i sprowadził do Cambridge Erazma z Rotterdamu, którego działalność przyczyniła się do rozwoju humanizmu i wzrostu międzynarodowej renomy uniwersytetu. Reformacja w Anglii, zapoczątkowana przez Henryka VIII, miała głęboki wpływ na Cambridge. W latach 1535-1546 doszło do likwidacji wydziału prawa kanonicznego i filozofii scholastycznej, a w ich miejsce rozwijano nauczanie języków klasycznych i matematyki. Henryk VIII rozwiązał zakony, co wpłynęło na sytuację finansową uniwersytetu, ale ostatecznie w 1546 roku utworzył kolegium Trinity, łącząc Michaelhouse i King’s Hall, z zamiarem stworzenia centrum kształcenia elit urzędniczych i prawnych.
Panowanie królowej Marii wiązało się z krótkotrwałą restauracją katolicyzmu, ale po objęciu tronu przez Elżbietę I protestantyzm ostatecznie umocnił się w Cambridge. W tym okresie rosła liczba kolegiów i studentów, a system tutorów, zapewniających indywidualną opiekę nad studentami, stał się charakterystyczną cechą Cambridge.
Uniwersytet w Czasie Stuartów i Wojny Domowej
Okres panowania Stuartów to czas umacniania anglikanizmu w Cambridge. Wojna domowa w Anglii w XVII wieku negatywnie wpłynęła na uniwersytet. Cambridge, w przeciwieństwie do Oksfordu, uniknęło walk, ale ucierpiało w wyniku konfliktu politycznego. Wiele wykładowców i rektorów kolegiów zostało uwięzionych, a działalność uczelni została zakłócona.
Stagnacja i Reformy w XVIII i XIX Wieku
Lata 1660-1800 oceniane są jako okres stagnacji w historii Cambridge. Nie powstało żadne nowe kolegium, a liczba studentów spadła. Jednak od końca XVII wieku stopniowo rosło znaczenie matematyki w programie studiów, a Cambridge stało się znane z nacisku na nauki matematyczne. W XVIII wieku podjęto pierwsze próby reform studiów, ale nie przyniosły one znaczących zmian na poziomie całego uniwersytetu. Dopiero XIX wiek przyniósł epokę reform i rozwoju.
W XIX wieku Uniwersytet Cambridge przeszedł gruntowne reformy. Powołano komisje królewskie, które dokonały audytu i wprowadziły zmiany w zarządzaniu i programie studiów. Zmieniono statut uniwersytetu, zlikwidowano oligarchiczną władzę rektorów kolegiów i wprowadzono Radę Senatu. Zniesiono również konieczność składania przysięgi na wierność Kościołowi Anglii, co otworzyło drogę do karier akademickich osobom spoza anglikanizmu. W 1869 roku kobiety po raz pierwszy uzyskały możliwość studiowania w Cambridge, choć początkowo tylko w żeńskich kolegiach.
XIX wiek to także czas rozwoju sportu w Cambridge. W 1829 roku odbył się pierwszy wyścig ósemek Oxford-Cambridge, a popularność zyskały krykiet i piłka nożna. Sport stał się ważnym elementem życia studenckiego i rywalizacji między kolegiami.
Uniwersytet Cambridge w XX Wieku
XX wiek przyniósł dalszy rozwój Uniwersytetu Cambridge, choć został on zakłócony przez obie wojny światowe. W czasie I wojny światowej wielu studentów i wykładowców zostało powołanych do wojska, a działalność uczelni została ograniczona. W czasie II wojny światowej Cambridge uniknęło bombardowań, ale życie uniwersyteckie zostało ponownie zakłócone. W 1926 roku nadano uniwersytetowi nowy statut, który przeniósł uprawnienia legislacyjne na Izbę Regentów i zdefiniował rolę fakultetów w kształceniu i badaniach naukowych. W latach 20. XX wieku kobiety uzyskały pełne prawa akademickie, a w 1948 roku stały się pełnoprawnymi członkami uniwersytetu.
W 1972 roku pierwsze męskie kolegia zaczęły przyjmować kobiety na studia licencjackie, a w 1982 roku ostatnie męskie kolegium, Magdalene, otworzyło swoje bramy dla kobiet. Dziś Uniwersytet Cambridge jest uczelnią koedukacyjną, otwartą na studentów z całego świata i kontynuującą tradycję doskonałości akademickiej.
Struktura i Zarządzanie Uniwersytetu Cambridge
Uniwersytet Cambridge posiada złożoną strukturę zarządzania. Na czele uniwersytetu stoi Kanclerz, wybierany dożywotnio przez Senat, ale jego rola jest ceremonialna. Faktyczną władzę wykonawczą sprawuje Wicekanclerz, wybierany na siedmioletnią kadencję. Wicekanclerz jest najważniejszym urzędnikiem uniwersytetu, odpowiedzialnym za administrację i sprawy akademickie.
Senat jest ciałem ustawodawczym uniwersytetu, składającym się z Izby Regentów i Izby Nieregentów. Izba Regentów zatwierdza akty prawne i istotne decyzje podejmowane na uczelni. W skład Senatu wchodzą wszyscy członkowie Izby Regentów, Kanclerz, Wicekanclerz oraz członkowie uniwersytetu z tytułem magistra lub wyższym.
Uniwersytet posiada również urzędy Proktorów, wybieranych co roku spośród kandydatów zaproponowanych przez kolegia. Ich rola jest obecnie głównie ceremonialna, choć nadal odpowiadają za utrzymanie dyscypliny i porządku na terenie uczelni. Unikalnym urzędem dla Uniwersytetu Cambridge jest Registrariusz, odpowiedzialny za administrację uniwersytecką i prowadzenie rejestrów studentów i absolwentów. Wicekanclerzowi pomagają Prowicekanclerze, powoływani na sześcioletnie kadencje.
Kolegia Uniwersytetu Cambridge
Uniwersytet Cambridge składa się z kolegiów, które są niezależnymi, samorządnymi instytucjami. Każde kolegium posiada własny majątek, samodzielnie rekrutuje studentów i zapewnia im zakwaterowanie, wyżywienie i opiekę duszpasterską. Członkami kolegium są rektor, wykładowcy (fellows), naukowcy i studenci (scholars). Kolegia odgrywają kluczową rolę w życiu studenckim, organizując seminaria w małych grupach (supervisions) i zapewniając swoim członkom wsparcie akademickie i społeczne.
Wykłady, ćwiczenia praktyczne, egzaminy i badania naukowe są domeną fakultetów i wydziałów uniwersytetu. Fakultety i wydziały zgrupowane są w sześciu szkołach, pełniących rolę administracyjną. Uniwersytet Cambridge posiada ponad 100 wydziałów i prowadzi badania w większości dyscyplin akademickich. Współpraca interdyscyplinarna koordynowana jest przez specjalne instytucje i centra badawcze.
Studia na Uniwersytecie Cambridge
Uniwersytet Cambridge oferuje szeroki wybór kierunków studiów licencjackich i magisterskich w różnych dziedzinach wiedzy. Studia licencjackie trwają zazwyczaj trzy lub cztery lata. Rok akademicki podzielony jest na trzy trymestry. Studenci studiów licencjackich są zobowiązani do zamieszkiwania w pobliżu uniwersytetu w czasie trwania trymestrów. Wykłady i ćwiczenia organizowane są przez fakultety, a supervisions odbywają się w kolegiach.
W 2017 roku uniwersytet oferował 65 kierunków studiów licencjackich w 30 dziedzinach wiedzy. W roku akademickim 2015/16 na uczelni studiowało prawie 20 000 osób, z czego około 33% pochodziło spoza Wielkiej Brytanii. Budynki uniwersytetu i kolegiów rozproszone są po całym Cambridge, tworząc unikalny krajobraz miejski.
Cambridge University Press i Cambridge Network
Cambridge University Press, działające od 1534 roku, jest najstarszym nieprzerwanie działającym wydawnictwem na świecie. Wydaje publikacje naukowe i edukacyjne, adresowane do odbiorców na całym świecie. Uniwersytet Cambridge aktywnie wspiera innowacje i współpracę z przemysłem poprzez Cambridge Network, klaster technologiczny utworzony w 1960 roku. Uniwersytet dostarcza technologii i wiedzy, a w ramach klastra działają ośrodki stworzone przez poszczególne kolegia, takie jak Cambridge Science Park i St John’s Innovation Centre.
Podsumowanie
Uniwersytet Cambridge to uczelnia o bogatej historii i ugruntowanej pozycji w świecie akademickim. Jego unikalna struktura kolegiów, wysoki poziom nauczania i badań naukowych, a także wpływ na naukę, kulturę i gospodarkę, czynią go jednym z najważniejszych ośrodków edukacyjnych na świecie. Cambridge to nie tylko uczelnia, ale także symbol tradycji, innowacji i dążenia do wiedzy.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Uniwersytet Cambridge: Historia, Struktura i Prestiż, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.