Klasyfikacja Dziedzin Nauki w Polsce: Przegląd i Wyjaśnienie

Współczesny świat nauki charakteryzuje się niezwykłą różnorodnością i specjalizacją. Aby uporządkować tę rozległą przestrzeń badawczą, konieczne jest wprowadzenie systemów klasyfikacji. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, istnieje oficjalna klasyfikacja dziedzin nauki, która ma istotne znaczenie dla organizacji badań, finansowania nauki oraz statystyki naukowej. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie obowiązującej w Polsce klasyfikacji dziedzin nauki, omówienie jej struktury oraz porównanie z międzynarodową klasyfikacją OECD.

Aktualna Klasyfikacja Dziedzin Nauki w Polsce

Od 1 października 2018 roku w Polsce obowiązuje nowa klasyfikacja dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, wprowadzona Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 roku. To rozporządzenie stanowiło odpowiedź na Ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, która nakładała obowiązek wprowadzenia nowej klasyfikacji. Celem tej zmiany było dostosowanie polskiego systemu do standardów międzynarodowych, w szczególności do klasyfikacji stosowanej przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).

Obecna klasyfikacja dzieli naukę na 9 głównych dziedzin. Każda z tych dziedzin jest następnie podzielona na szczegółowe dyscypliny naukowe. Poniżej przedstawiamy listę dziedzin nauki obowiązujących w Polsce:

• Dziedzina nauk humanistycznych
• Dziedzina nauk inżynieryjno-technicznych
• Dziedzina nauk medycznych i nauk o zdrowiu
• Dziedzina nauk rolniczych
• Dziedzina nauk społecznych
• Dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych
• Dziedzina nauk teologicznych
• Dziedzina sztuki

Każda z wymienionych dziedzin nauki obejmuje szereg dyscyplin naukowych. Przyjrzyjmy się bliżej poszczególnym dziedzinom i ich podziałowi na dyscypliny.

Dziedzina Nauk Humanistycznych

Dziedzina nauk humanistycznych skupia się na badaniu kultury, społeczeństwa, historii i języka. W jej skład wchodzą następujące dyscypliny naukowe:

• Archeologia
• Filozofia
• Historia
• Językoznawstwo
• Literaturoznawstwo
• Nauki o kulturze i religii
• Nauki o sztuce

Dziedzina Nauk Inżynieryjno-Technicznych

Dziedzina nauk inżynieryjno-technicznych obejmuje nauki związane z projektowaniem, konstrukcją i eksploatacją różnorodnych systemów technicznych. Dzieli się na dyscypliny takie jak:

• Architektura i urbanistyka
• Automatyka, elektronika i elektrotechnika
• Informatyka techniczna i telekomunikacja
• Inżynieria biomedyczna
• Inżynieria chemiczna
• Inżynieria lądowa i transport
• Inżynieria materiałowa
• Inżynieria mechaniczna
• Inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka

Dziedzina Nauk Medycznych i Nauk o Zdrowiu

Dziedzina nauk medycznych i nauk o zdrowiu koncentruje się na badaniu zdrowia, chorób i metod ich leczenia oraz profilaktyki. W jej skład wchodzą:

• Nauki farmaceutyczne
• Nauki medyczne
• Nauki o kulturze fizycznej
• Nauki o zdrowiu

Dziedzina Nauk Rolniczych

Dziedzina nauk rolniczych zajmuje się badaniem rolnictwa, leśnictwa, weterynarii i nauk pokrewnych. Wyróżniamy w niej dyscypliny takie jak:

• Nauki leśne
• Rolnictwo i ogrodnictwo
• Technologia żywności i żywienia
• Weterynaria
• Zootechnika i rybactwo

Dziedzina Nauk Społecznych

Dziedzina nauk społecznych jest jedną z najszerszych dziedzin, obejmującą nauki badające społeczeństwo, politykę, gospodarkę i zachowania społeczne. W jej skład wchodzą:

• Ekonomia i finanse
• Geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
• Nauki o bezpieczeństwie
• Nauki o komunikacji społecznej i mediach
• Nauki o polityce i administracji
• Nauki o zarządzaniu i jakości
• Nauki prawne
• Nauki socjologiczne
• Pedagogika
• Prawo kanoniczne
• Psychologia

Dziedzina Nauk Ścisłych i Przyrodniczych

Dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych obejmuje nauki badające świat przyrody i zjawiska fizyczne, chemiczne i biologiczne. Dzieli się na dyscypliny:

• Astronomia
• Informatyka
• Matematyka
• Nauki biologiczne
• Nauki chemiczne
• Nauki fizyczne
• Nauki o Ziemi i środowisku

Dziedzina Nauk Teologicznych

Dziedzina nauk teologicznych, w polskiej klasyfikacji, nie jest podzielona na szczegółowe dyscypliny, a nauki teologiczne stanowią spójną całość.

• Nauki teologiczne

Dziedzina Sztuki

Dziedzina sztuki obejmuje różne formy działalności artystycznej i badań nad sztuką. Wyróżnia się w niej dyscypliny:

• Sztuki filmowe i teatralne
• Sztuki muzyczne
• Sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki

Klasyfikacja OECD Dziedzin Nauki i Techniki

Klasyfikacja dziedzin nauki i techniki opracowana przez OECD jest szeroko stosowana na świecie jako standard międzynarodowy. Polska klasyfikacja w dużej mierze wzoruje się na tym systemie, choć istnieją pewne różnice. Klasyfikacja OECD dzieli naukę na 6 głównych grup:

• Nauki przyrodnicze
• Nauki inżynieryjne i techniczne
• Nauki medyczne i nauki o zdrowiu
• Nauki rolnicze
• Nauki społeczne
• Nauki humanistyczne

W ramach tych grup OECD wyróżnia szczegółowe dyscypliny naukowe. Poniższa tabela przedstawia porównanie dziedzin nauki według klasyfikacji polskiej i OECD:

Jak widać z powyższej tabeli, główne dziedziny nauki w obu klasyfikacjach są w dużej mierze zbieżne. Różnice dotyczą głównie szczegółowości i zakresu. Polska klasyfikacja wyróżnia dodatkowo dziedzinę nauk teologicznych oraz dziedzinę sztuki jako odrębne kategorie, podczas gdy w klasyfikacji OECD nauki teologiczne nie są wyodrębniane jako osobna dziedzina, a sztuka jest włączona do nauk humanistycznych.

Znaczenie Klasyfikacji Dziedzin Nauki

Klasyfikacja dziedzin nauki pełni szereg istotnych funkcji. Przede wszystkim, umożliwia uporządkowanie wiedzy naukowej i ułatwia orientację w rozległym świecie nauki. Jest niezbędna do celów statystycznych, umożliwiając gromadzenie i analizowanie danych dotyczących badań naukowych w poszczególnych dziedzinach i dyscyplinach. Klasyfikacja ta jest również kluczowa dla finansowania nauki, ponieważ środki publiczne często są alokowane na poszczególne dziedziny nauki. Ponadto, klasyfikacja dziedzin nauki ma znaczenie w kontekście międzynarodowej współpracy naukowej, ułatwiając porównywanie danych i wyników badań między krajami.

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

Jak często aktualizowana jest klasyfikacja dziedzin nauki w Polsce?

Obecna klasyfikacja obowiązuje od 2018 roku. Częstotliwość aktualizacji zależy od potrzeb i zmian zachodzących w świecie nauki. Nowelizacje są wprowadzane w odpowiedzi na zmiany w ustawodawstwie i w celu dostosowania do standardów międzynarodowych.

Czy klasyfikacja OECD jest identyczna z klasyfikacją polską?

Nie, klasyfikacje nie są identyczne, choć polska klasyfikacja w dużym stopniu wzoruje się na OECD. Główne różnice dotyczą liczby dziedzin nauki i szczegółowości podziału na dyscypliny. Polska klasyfikacja jest bardziej szczegółowa w pewnych obszarach, np. wyodrębniając dziedzinę nauk teologicznych i sztuki.

Gdzie mogę znaleźć pełną listę dyscyplin naukowych w każdej dziedzinie?

Pełną listę dyscyplin naukowych w każdej dziedzinie można znaleźć w Załączniku do Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. 2018 poz. 1818).

Dlaczego wprowadzono nową klasyfikację w 2018 roku?

Nowa klasyfikacja została wprowadzona w celu dostosowania polskiego systemu klasyfikacji do standardów międzynarodowych, w szczególności do klasyfikacji OECD, oraz w związku z wejściem w życie Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku.

Podsumowanie

Klasyfikacja dziedzin nauki jest niezbędnym narzędziem w organizacji i zarządzaniu nauką. Polska klasyfikacja, obowiązująca od 2018 roku, dzieli naukę na 9 głównych dziedzin, które z kolei dzielą się na dyscypliny naukowe. Klasyfikacja ta jest zbliżona do międzynarodowej klasyfikacji OECD, choć istnieją pewne różnice. Zrozumienie struktury i zasad klasyfikacji dziedzin nauki jest istotne dla naukowców, studentów, administratorów nauki oraz wszystkich zainteresowanych rozwojem nauki w Polsce.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Klasyfikacja Dziedzin Nauki w Polsce: Przegląd i Wyjaśnienie, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.