12/02/2023
Dokładnie 134 lata temu, 26 grudnia 1890 roku, odszedł Heinrich Schliemann, niemiecki archeolog-amator, którego imię na zawsze wpisało się w historię archeologii dzięki odkryciu legendarnej Troi. Jego pasja, determinacja i wiara w homerowskie opowieści zaprowadziły go do miejsc, które do tej pory uważano jedynie za krainę mitów.
https://www.youtube.com/watch?v=y-4oXPXJNIQ
Dziecięce marzenia i pierwsze inspiracje
Już od najmłodszych lat Heinricha fascynowały opowieści o skarbach ukrytych w ziemi. Miejscowa legenda o złotej kołysce zakopanej w pobliskim wzgórzu rozpalała jego wyobraźnię. Nie wiedział jeszcze, że przyszłość przyniesie mu odkrycie skarbów o nieporównywalnie większej wartości. Duży wpływ na jego zainteresowania miał ojciec, pastor, który wprowadzał go w świat bohaterów Homera – Achillesa, Odyseusza i Parysa. Te opowieści zaszczepiły w młodym Heinrichu marzenie o odnalezieniu Troi, miasta znanego jedynie z kart Iliady i Odysei.
Od sklepu do fortuny: kupiec poliglota
Śmierć matki i trudna sytuacja finansowa zmusiły młodego Schliemanna do podjęcia pracy. Terminował w sklepie, jednak historie o podróżnikach i dalekich wyprawach nie pozwalały mu zagrzać miejsca na długo. W 1841 roku zaciągnął się na statek płynący do Wenezueli. Los jednak chciał inaczej – statek zatonął, a Schliemann rozpoczął karierę handlowca. W 1845 roku założył w Sankt Petersburgu własny dom handlowy. Zmysł do interesów, ciężka praca i niezwykła umiejętność uczenia się języków przyniosły mu ogromny sukces. Schliemann opanował wiele języków europejskich, w tym polski, co ułatwiało mu kontakty handlowe na arenie międzynarodowej. Znał także starogrecki, co okazało się kluczowe w realizacji jego archeologicznych marzeń.
Spełnienie marzeń: w poszukiwaniu Troi
W 1864 roku, u szczytu kariery, Heinrich Schliemann podjął decyzję o rezygnacji z prowadzenia interesów. Zgromadzony majątek pozwolił mu na realizację dziecięcych marzeń. Sprzedał firmy, zdeponował pieniądze i ruszył w podróż dookoła świata. Jednak jego prawdziwym celem było odnalezienie Troi. W 1870 roku, w wieku 48 lat, rozpoczął największą przygodę swojego życia – poszukiwania homeryckiej Troi.
Wraz z drugą żoną, Zofią Engastroménou, udał się do Azji Mniejszej. Schliemann wierzył, że Troja leży w pobliżu wzgórza Hissarlik, wbrew ówczesnym przekonaniom lokalizującym miasto w Bunarbaszi. Po rekonesansie, dzięki wskazówkom Franka Calverta, rozpoczął wykopaliska na wzgórzu Hissarlik w 1871 roku. Prace trwały z przerwami do 1873 roku i przyniosły sensacyjne odkrycia. Schliemann odkrył nie jedno, lecz dziewięć miast, nawarstwionych na sobie. Znalezienie śladów pożarów w warstwach Troi II i III ostatecznie przekonało go, że odnalazł miasto opisane przez Homera.
Skarb Priama i kontrowersje
Kulminacją wykopalisk było odkrycie 14 czerwca 1874 roku tzw. „Skarbu Priama”. Był to zbiór około 8 tysięcy przedmiotów wykonanych ze złota, srebra i innych kruszców, w tym biżuteria, naczynia i broń. Schliemann z dumą ubrał swoją żonę Zofię w złotą biżuterię, co zostało uwiecznione na jednym z najsłynniejszych zdjęć w historii archeologii. Odkrycie skarbu przyniosło Schliemannowi światową sławę, ale także falę krytyki. Pojawiły się zarzuty dotyczące metod wykopaliskowych, które były niszczycielskie i amatorskie. Kontrowersje wzbudziła także relacja Schliemanna dotycząca odkrycia skarbu. W dzienniku pisał o znalezieniu go w kamiennej skrzyni w pałacu, natomiast w książce przedstawił bardziej dramatyczną wersję o kosztownościach ukrytych w murze przez uciekinierów z podbijanego miasta. Późniejsze badania wykazały również, że „Skarb Priama” pochodzi z wcześniejszej epoki niż Troja opisana w Iliadzie.
Mykeny i inne odkrycia
Poszukiwania Schliemanna nie zakończyły się na Troi. Kolejnym celem były Mykeny, miasto Agamemnona. Tam również odniósł spektakularny sukces, odkrywając jeszcze bogatsze skarby niż w Troi. W Mykenach odkrył słynną „Maskę Agamemnona”, a także groby szybowe pełne złotych przedmiotów. Prowadził również wykopaliska w Tirynsie i Orchomenos, przyczyniając się do odkrycia i zrozumienia kultury mykeńskiej.
Znaczenie odkryć Schliemanna
Odkrycia Heinricha Schliemanna miały ogromny wpływ na rozwój archeologii i nasze postrzeganie starożytności. Udowodnił, że opowieści Homera nie były jedynie mitami, lecz miały swoje historyczne podstawy. Choć jego metody wykopaliskowe były krytykowane, a interpretacje czasem błędne, to jego pasja i determinacja otworzyły nowy rozdział w badaniach nad starożytną Grecją i światem egejskim. Schliemann poświęcił swój majątek na realizację marzeń, a jego odkrycia na zawsze zmieniły świat archeologii.
Ostatnie lata i dziedzictwo
Heinrich Schliemann zmarł 26 grudnia 1890 roku w Neapolu. Jego ciało zostało sprowadzone do Aten i pochowane w okazałym mauzoleum w stylu antycznym na Pierwszym Cmentarzu w Atenach. W pogrzebie uczestniczył król Grecji i najwyżsi przedstawiciele państwa. Zbiory odkryte przez Schliemanna zostały przekazane narodowi niemieckiemu i stanowią cenne eksponaty w muzeach na całym świecie.
Podsumowanie
Heinrich Schliemann był postacią niezwykłą. Kupiec, poliglot, a przede wszystkim archeolog-amator, który zrewolucjonizował nasze postrzeganie starożytności. Jego odkrycie Troi, Myken i innych stanowisk archeologicznych udowodniło, że świat opisany przez Homera istniał naprawdę. Pomimo kontrowersji i błędów metodologicznych, jego wkład w archeologię jest nieoceniony. Heinrich Schliemann na zawsze pozostanie symbolem pasji, determinacji i wiary w marzenia.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Heinrich Schliemann: Odkrywca legendarnej Troi, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.