20/03/2026
Francuskie przedszkole, znane jako École Maternelle, to wyjątkowy element systemu edukacji we Francji. Stanowi ono nie tylko miejsce opieki nad najmłodszymi, ale przede wszystkim fundament ich edukacyjnej podróży. École Maternelle jest integralną częścią francuskiego systemu edukacji publicznej, poprzedzając szkołę podstawową i płynnie z nią współpracując. W roku 2014, przedszkola te edukowały znaczną część dwulatków (11,8%) i niemal wszystkie dzieci w wieku od trzech do pięciu lat. Co istotne, od roku szkolnego 2019/2020, przedszkole stało się obowiązkowe dla dzieci od trzeciego roku życia, co podkreśla jego wagę w kształtowaniu przyszłych pokoleń Francuzów.

- Początki Przedszkoli we Francji: Od Szkółek Dziewiarskich do Sal Azylu
- Ustawodawstwo XIX Wieku i Narodziny École Maternelle
- École Maternelle po II Wojnie Światowej: Edukacja dla Wszystkich
- Struktura i Charakterystyka Współczesnego École Maternelle
- Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ) o Przedszkola we Francji
- Podsumowanie
Początki Przedszkoli we Francji: Od Szkółek Dziewiarskich do Sal Azylu
Historia francuskiego przedszkola jest długa i fascynująca, sięgając XVIII wieku. Zanim powstały formalne instytucje opieki nad dziećmi, najmłodsi z ubogich rodzin często pozostawiani byli sami sobie, podczas gdy ich rodzice pracowali. Pierwsze, nieformalne formy opieki pojawiły się w postaci „szkółek dziewiarskich” w Alzacji.
Szkółki Dziewiarskie Sary Banzet
Za pierwszą taką placówkę uważa się szkółkę założoną wiosną 1767 roku przez Sarę Banzet w alzackim Belmont. Młoda kobieta zgromadziła w swoim domu małe dzieci, oferując im edukację dostosowaną do ich wieku. Starsze dzieci uczyły się dziergania przy piecu, a ta inicjatywa jest uznawana za protoplastę dzisiejszych École Maternelle we Francji. Jean-Frédéric Oberlin, pastor i filantrop, zainspirowany pomysłem Banzet, zaczął zatrudniać kobiety do tworzenia podobnych szkółek w Alzacji.
Sale Azylu: Ochrona i Opieka w XIX Wieku
Na początku XIX wieku, w dobie rewolucji przemysłowej, rozwinęły się szkoły, których głównym celem była ochrona socjalna dzieci. Nazywano je „salami azylu” lub „salami gościnności”, oferując bezpieczne miejsce dla dzieci robotników, chroniąc je przed niebezpieczeństwami ulicy. Inspiracją dla ich powstania były podobne inicjatywy w Szkocji i Anglii.
W 1810 roku, szkocki filantrop Robert Owen założył szkołę dla małych dzieci w swojej fabryce bawełny w New Lanark. Kierownictwo powierzył tkaczowi Jamesowi Buchananowi, który, mimo braku formalnego wykształcenia, wykazywał niezwykłe zdolności pedagogiczne. Sukces Buchanana w New Lanark zwrócił uwagę Henry'ego Broughama, który w 1819 roku sprowadził go do Londynu, aby zorganizował szkoły dla niemowląt. Buchanan odniósł sukces, tworząc metody edukacyjne i nauczania.
W 1825 roku, opisy angielskich szkół dla niemowląt dotarły do paryskich salonów. Madame de Pastoret, filantropka, która już wcześniej założyła coś na kształt żłobka, postanowiła wprowadzić te idee we Francji. Utworzyła Komitet Kobiecy, który uzyskał dotację i lokal, a w kwietniu 1826 roku otwarto azyl dla 80 dzieci.
W tym samym czasie Jean-Denis Cochin, mer II dzielnicy Paryża, zaangażowany w ochronę i rozwój dzieci, skontaktował się z Komitetem Kobiecym. Obawiał się niepowodzenia projektu Madame de Pastoret (jej wcześniejszy żłobek musiał zostać zamknięty z powodu braku personelu). Cochin przekonał Madame Millet do wyjazdu do Londynu i zbadania szkół Buchanana. Sam również udał się do Londynu, a po roku studiów wrócił do Francji z tłumaczeniem podręczników Buchanana, które opublikował w 1833 roku. Wspólnie z Madame Millet i Madame de Pastoret, stworzyli szkoły wzorowane na londyńskich.
Mimo tych wysiłków, w 1833 roku sale azylu były nadal rzadkością (9 w Paryżu i Strasburgu, 4 w Lyonie, 1 w Chartres).
Ustawodawstwo XIX Wieku i Narodziny École Maternelle
Rok 1833 przyniósł ustawę Guizota, która zobowiązywała każdą gminę powyżej 500 mieszkańców do otwarcia szkoły podstawowej dla chłopców. Był to pierwszy krok w kierunku powszechnego systemu edukacji publicznej. Ustawa Falloux z 1850 roku poszła dalej, nakazując miastom powyżej 800 mieszkańców tworzenie szkół dla dziewcząt. Ustawa ta, choć głównie promująca rolę edukacji katolickiej, poświęciła trzy krótkie artykuły École Maternelle, dążąc do zapewnienia pewnej swobody prywatnym salom azylu, jednocześnie integrując je z systemem publiczno-prywatnym i wprowadzając kontrolę państwową.
Przełomowym momentem był rok 1881. Sale azylu zostały zastąpione pierwszymi przedszkolami, a personel – nauczycielami przeszkolonymi specjalnie do pracy w szkołach podstawowych. Ustawy z 16 czerwca 1881 roku i 28 marca 1882 roku wprowadziły bezpłatną, świecką (laicką) edukację podstawową we Francji, czyniąc ją obowiązkową dla dzieci w wieku od sześciu do trzynastu lat. École Maternelle pozostały nieobowiązkowe, ale były dostępne jako bezpłatna usługa publiczna, w pełni zintegrowana z edukacją podstawową. Dekret z 2 sierpnia 1881 roku określił główną misję przedszkoli jako zapewnienie dzieciom opieki niezbędnej dla ich fizycznego, moralnego i intelektualnego rozwoju.
W okresie Trzeciej Republiki Francuskiej, nadzór nad przedszkolami sprawowała Pauline Kergomard, pierwsza inspektor generalna systemu w latach 1881-1917. Kładła nacisk na promowanie naturalnego rozwoju dziecka i pełną integrację École Maternelle z systemem szkolnym. Jej awangardowe cele obejmowały: szacunek dla małych dzieci, unikanie nadmiernego nacisku na ćwiczenia akademickie, zachęcanie do zabawy jako naturalnej formy aktywności dziecka, pogłębianie psychologii dziecka oraz dostosowanie budynków i mebli do potrzeb najmłodszych.
École Maternelle po II Wojnie Światowej: Edukacja dla Wszystkich
W pierwszych dekadach XX wieku, przedszkola nie uległy znaczącym zmianom. Dopiero po II wojnie światowej ich rola przesunęła się z ochrony socjalnej dzieci z ubogich środowisk na edukację wczesnoszkolną dla rodzin ze wszystkich klas społecznych. Spadek umieralności dzieci i wzrost wskaźnika urodzeń, a także rozwój sektora usług i wzrost zatrudnienia kobiet, zwiększyły zapotrzebowanie na usługi opieki nad dziećmi.
W latach 60. i 70. XX wieku, edukacja i rozwój dziecka stały się ważnym tematem dla rodzin ze wszystkich klas społecznych. Popularyzacja psychologii dziecka wprowadziła nowe perspektywy na rozwój dziecka i podkreśliła znaczenie środowiska i stymulacji w wczesnym dzieciństwie.
Do lat 50. XX wieku, frekwencja w przedszkolach była ograniczona głównie do miast przemysłowych i dużych miast. Sytuacja zmieniła się w kolejnych dekadach. Podczas gdy w 1950 roku około 40% dzieci w wieku 2-5 lat uczęszczało do przedszkola, w 1972 roku było to już 70%, a rozmieszczenie przedszkoli stało się bardziej równomierne na terenie całej Francji. Obecnie, prawie wszystkie dzieci w wieku od trzech do pięciu lat są zapisane do przedszkola (98,9% na początku roku szkolnego 2018). Ten wzrost popularności École Maternelle wśród wszystkich klas społecznych wynika ze zmian stylu życia (urbanizacja, wzrost aktywności zawodowej kobiet) oraz zmieniającego się postrzegania statusu dziecka i pedagogicznego prestiżu przedszkoli, postrzeganych jako miejsca edukacji, które nie są nudne.
Struktura i Charakterystyka Współczesnego École Maternelle
Obecnie we Francji funkcjonuje 14 283 publicznych przedszkoli (École Maternelle Publique) oraz 135 placówek prywatnych (École Maternelle Privée). Cykl przedszkolny jest kluczowym elementem francuskiego systemu edukacji, mającym na celu budzenie ciekawości i socjalizację małych dzieci.
École Maternelle jest podzielone na trzy poziomy, odpowiadające wiekowi dzieci:
- Petite section (PS) – dla dzieci w wieku 3 lat (pierwszy rok obowiązkowy)
- Moyenne section (MS) – dla dzieci w wieku 4 lat
- Grande section (GS) – dla dzieci w wieku 5 lat (przygotowanie do szkoły podstawowej)
Program nauczania w École Maternelle kładzie nacisk na rozwój holistyczny dziecka, obejmujący aspekty społeczne, emocjonalne, poznawcze i fizyczne. Dużą wagę przykłada się do zabawy, która jest postrzegana jako naturalna forma uczenia się dla małych dzieci. Nauczyciele w École Maternelle są specjalnie przeszkoleni w zakresie pedagogiki wczesnoszkolnej i stosują metody nauczania dostosowane do potrzeb i możliwości najmłodszych.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ) o Przedszkola we Francji
- Od jakiego wieku dziecko może iść do przedszkola we Francji?
- Przedszkole jest obowiązkowe od 3 roku życia, ale dzieci mogą być przyjmowane już od 2 roku życia, jeśli są wolne miejsca.
- Czy przedszkola we Francji są płatne?
- Publiczne École Maternelle są bezpłatne. Przedszkola prywatne są płatne.
- Czy École Maternelle jest obowiązkowe we Francji?
- Tak, od roku szkolnego 2019/2020 przedszkole jest obowiązkowe dla dzieci od 3 roku życia.
- Jaki jest główny cel École Maternelle?
- Głównym celem jest budzenie ciekawości, socjalizacja dzieci i przygotowanie ich do dalszej edukacji w szkole podstawowej, poprzez zabawę i wszechstronny rozwój.
Podsumowanie
Francuskie przedszkole École Maternelle to instytucja o bogatej historii i ugruntowanej pozycji w systemie edukacji. Od swoich skromnych początków jako szkółek dziewiarskich i sal azylu, ewoluowało w nowoczesną i powszechnie dostępną formę wczesnej edukacji, kładącą nacisk na holistyczny rozwój i socjalizację dzieci. Dziś École Maternelle jest nie tylko miejscem opieki, ale przede wszystkim kluczowym etapem w edukacyjnej podróży każdego francuskiego dziecka, przygotowującym je do sukcesów w dalszej nauce i życiu.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Przedszkole we Francji: Historia, Struktura i Znaczenie École Maternelle, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.
