Matura z języka polskiego na Litwie – przełom po 25 latach

Dla 778 licealistów w polskich szkołach na Litwie wtorek był dniem szczególnym. Przystąpili oni do matury z języka ojczystego i literatury, egzaminu o randze państwowej, który powrócił po 25 latach intensywnych zabiegów. To wydarzenie, o którym mówi Krystyna Dzierżyńska, prezes Stowarzyszenia Szkół Polskich na Litwie Macierz Szkolna, jest kulminacją długotrwałych wysiłków na rzecz wzmocnienia pozycji języka polskiego w systemie edukacji litewskiej.

Historyczny przełom w edukacji polskiej na Litwie

Przywrócenie matury z języka polskiego jako egzaminu państwowego to bez wątpienia moment historyczny. Przez ostatnie ćwierć wieku, absolwenci szkół z polskim językiem nauczania zdawali egzamin z języka ojczystego jedynie na poziomie szkolnym. Co istotne, ocena z tego egzaminu nie miała żadnego znaczenia podczas rekrutacji na wyższe uczelnie, nawet na kierunki polonistyczne na litewskich uniwersytetach. Ta sytuacja stawiała polską młodzież w gorszej pozycji i umniejszała rangę języka polskiego w edukacji.

„Dzień 18 czerwca jest dla nas dniem historycznym. Po cierpliwym i dociekliwym ćwierćwieczu wreszcie się udało przywrócić egzamin z języka ojczystego w naszych szkołach na należyty poziom” – podkreśla z satysfakcją prezes Dzierżyńska. Te słowa oddają radość i ulgę całej społeczności polskiej na Litwie, dla której kwestia matury z języka ojczystego była niezwykle ważna.

Długa droga do przywrócenia matury państwowej

Decyzja o obniżeniu rangi matury z języka ojczystego w szkołach mniejszości narodowych zapadła w 1998 roku. Ówczesny minister oświaty Litwy zredukował maturę z języka ojczystego do nieobowiązkowego egzaminu szkolnego. Ta decyzja spotkała się z natychmiastowym i zdecydowanym sprzeciwem społeczności polskiej. W odpowiedzi na tę niesprawiedliwą zmianę, zebrano aż 25 tysięcy podpisów pod apelem do rządu litewskiego o przywrócenie egzaminu państwowego. Zorganizowano również wielotysięczny wiec protestacyjny, jednak początkowo postulat nie został spełniony. Determinacja Polaków na Litwie nie osłabła jednak, a kwestia matury stała się jednym z kluczowych punktów w rozmowach dotyczących edukacji.

Przez kolejne lata, sprawa egzaminu maturalnego z języka ojczystego była nieustannie podnoszona przez przedstawicieli polskiej mniejszości na wszystkich spotkaniach dotyczących oświaty na Litwie, jak również w trakcie rozmów polsko-litewskich na szczeblu rządowym. Ta konsekwencja i upór przyniosły wreszcie efekt.

Przełomowe porozumienia i podręczniki z Polski

Kluczowym momentem okazał się rok 2019, kiedy to ministrowie oświaty Litwy i Polski podpisali deklarację w sprawie edukacji polskiej mniejszości narodowej w Republice Litewskiej i litewskiej mniejszości narodowej w Rzeczypospolitej Polskiej. Deklaracja ta zakładała między innymi analizę możliwości wprowadzenia matury z polskiego jako języka ojczystego na poziomie państwowym na Litwie oraz uznania wyniku tego egzaminu przy rekrutacji na uczelnie wyższe. Rok później podpisano harmonogram wdrożenia tego projektu, co otworzyło drogę do realnych zmian.

Również w 2019 roku Wilno wyraziło zgodę na sprowadzenie podręczników do nauczania języka polskiego z Polski. To kolejna ważna decyzja, która znacząco wpłynęła na jakość nauczania. Dotychczasowe podręczniki, wydane przed 20 laty, były już przestarzałe zarówno pod względem treści, jak i fizycznego stanu. Nowe podręczniki z Polski stanowiły ogromne wsparcie w przygotowaniach do egzaminu maturalnego i z pewnością przyczynią się do podniesienia poziomu nauczania języka polskiego.

Wzmocnienie pozycji języka polskiego

Prezes Dzierżyńska podkreśla, że zarówno możliwość korzystania z podręczników wydanych w Polsce, jak i przywrócenie egzaminu maturalnego, znacząco wzmocni poziom i jakość nauczania języka polskiego na Litwie. Przez ostatnie lata język polski był, jak to ujęła, „spychany na margines”, na co społeczność polska nie mogła się zgodzić. Przywrócenie matury państwowej to wyraźny sygnał, że język polski jest ważny i doceniany, a polska edukacja na Litwie ma przyszłość.

Jak wyglądała matura z języka polskiego w 2024 roku?

Tegoroczni maturzyści mieli za zadanie napisać rozprawkę na jeden z trzech zaproponowanych tematów. Tematy te były zróżnicowane i wymagały od uczniów analizy literackiej oraz umiejętności argumentacji. Maturzyści mogli wybrać rozprawkę na temat:

• „Indywidualizm – przejaw wielkości człowieka czy wyraz pychy?”
• „O jakich ważnych dla człowieka wartościach rozważają twórcy w dramatach?”
• Interpretacja wiersza Zbigniewa Herberta – „Przesłanie Pana Cogito”.

Wyniki egzaminu maturalnego z języka polskiego będą znane 12 lipca. Z pewnością z niecierpliwością czekają na nie zarówno uczniowie, jak i nauczyciele oraz cała społeczność polska na Litwie.

Polska edukacja na Litwie – fakty i liczby

Na Litwie funkcjonuje około 70 szkół z polskim językiem nauczania, do których uczęszcza ponad 12 tysięcy uczniów. Te szkoły stanowią ważny ośrodek polskiej kultury i języka na Litwie. Przywrócenie matury państwowej z języka polskiego to inwestycja w przyszłość tych szkół i w przyszłość polskiej społeczności na Litwie. Wzmocnienie pozycji języka polskiego w edukacji to klucz do zachowania tożsamości narodowej i kulturowej Polaków mieszkających na Litwie.

Podsumowanie

Przywrócenie matury z języka polskiego na Litwie po 25 latach starań to ogromny sukces i ważny krok naprzód dla polskiej edukacji. Jest to dowód na to, że konsekwencja, determinacja i dialog przynoszą efekty. Maturzystom, którzy przystąpili do egzaminu, życzymy powodzenia i wysokich wyników! To ich sukces będzie również sukcesem całej polskiej społeczności na Litwie.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Matura z języka polskiego na Litwie – przełom po 25 latach, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.