31/10/2019
Czytanie Szekspira w szkole może wydawać się ogromnym wyzwaniem. Język, którym posługiwał się ten wybitny dramaturg, na pierwszy rzut oka odbiega od współczesnego angielskiego, co często zniechęca uczniów. Zamiast delektować się pięknem poezji i głębią historii, skupiamy się na rozszyfrowywaniu znaczenia każdego zdania. Ale czy język Szekspira naprawdę jest tak trudny do pokonania? Odpowiedź brzmi: nie! Z odpowiednim podejściem i kilkoma wskazówkami, język Szekspira może stać się zrozumiały, a nawet fascynujący.

Czym właściwie jest język Szekspira?
Wbrew pozorom, język Szekspira, czyli tak zwany angielski elżbietański, to technicznie rzecz biorąc, język nowożytny angielski! Może to być zaskoczeniem, szczególnie dla tych, którzy zmagają się z lekturą Romea i Julii. Różni się on znacząco od średnioangielskiego, którym posługiwał się Geoffrey Chaucer (autor Opowieści kanterberyjskich) czy wczesnoangielskiego, znanego z Beowulfa. Jednakże, nie oznacza to, że język Szekspira jest identyczny z dzisiejszym angielskim. Stanowi on fundament współczesnego języka, ale zawiera elementy, które mogą być dla nas obce.
Słownictwo, które zaskakuje
Jedną z głównych barier w zrozumieniu Szekspira jest słownictwo. Wiele słów używanych przez dramaturga wyszło z użycia lub zmieniło swoje znaczenie. Na szczęście, nie musimy uczyć się całkowicie nowego języka. Wystarczy zapoznać się z listą kluczowych słów i zwrotów, które pomogą nam poruszać się po szekspirowskim tekście.

Poniżej znajdziesz tabelę z kilkoma przykładami słów szekspirowskich i ich współczesnymi odpowiednikami:
| Słowo szekspirowskie | Współczesny angielski | Polskie tłumaczenie |
|---|---|---|
| ABHOR | To reject, disdain | Odrażać się, gardzić |
| BRAVE | Handsome | Przystojny, dzielny |
| CUNNING | Clever, sharp | Sprytny, bystry |
| FANCY | To desire | Pragnąć, chcieć |
| GAST | Scared, aghast | Przerażony, osłupiały |
| HEAVY | Sad, painful, mournful | Smutny, bolesny, żałobny |
| KNAVE | A young boy, a servant | Chłopiec, służący, łotrzyk |
| MAD | Crazy, wild | Szalony, dziki |
| QUAINT | Beautiful, ornate | Uroczy, ozdobny |
| VILE | Disgusting, hateful | Obrzydliwy, ohydny |
| WHEREFORE | Why | Dlaczego |
Ta tabela to tylko wierzchołek góry lodowej, ale daje pewien obraz różnic w słownictwie. Korzystanie ze słownika szekspirowskiego lub dostępnych online translatorów języka Szekspira może znacząco ułatwić lekturę.
Zaimki, które warto znać
Kolejną cechą charakterystyczną języka Szekspira są zaimki drugiej osoby liczby pojedynczej. Współczesny angielski używa uniwersalnego "you", natomiast w czasach Szekspira istniały rozróżnienia:
- Thou - odpowiednik "ty" w mianowniku (np. Thou hast risen. - Ty powstałeś.)
- Thee - odpowiednik "ciebie" w bierniku i celowniku (np. I give this to thee. - Daję to tobie.)
- Thy - odpowiednik "twój" w dopełniaczu (np. Thy dagger floats before thee. - Twój sztylet unosi się przed tobą.)
- Thine - odpowiednik "twój" jako zaimek dzierżawczy (np. What's mine is thine. - Co moje, to twoje.)
Zrozumienie tych zaimków jest kluczowe, aby poprawnie interpretować dialogi i relacje między postaciami w sztukach Szekspira. Początkowo może to wydawać się skomplikowane, ale z czasem przyzwyczajenie się do tych form staje się naturalne.

Zwroty, które przetrwały wieki
Mimo upływu czasu, wiele zwrotów i fraz ukutych przez Szekspira wciąż jest używanych w języku angielskim. Niektóre z nich mogą być nam znane, nawet jeśli nie zdajemy sobie sprawy z ich szekspirowskiego pochodzenia. Oto kilka przykładów:
- All that glitters isn't gold (Nie wszystko złoto, co się świeci) - z Kupca weneckiego
- Break the ice (Przełamać lody) - z Poskromienia złośnicy
- A brave new world (Wspaniały nowy świat) - z Burzy
- In my heart of hearts (W głębi serca) - z Hamleta
- Jealousy is a green-eyed monster (Zazdrość to zielonooki potwór) - z Otella
- The world is my oyster (Świat stoi przede mną otworem) - z Wesołych kumoszek z Windsoru
Świadomość, że używamy fraz, które powstały ponad 400 lat temu, może być fascynująca i pokazać, jak trwały jest wpływ Szekspira na język angielski.
Jak skutecznie czytać Szekspira? Praktyczne porady
Zrozumienie języka Szekspira wymaga praktyki i odpowiedniego podejścia. Oto kilka wskazówek, które mogą Ci pomóc:
- Korzystaj ze słowników i przypisów: Wydania dzieł Szekspira często zawierają przypisy wyjaśniające trudniejsze słowa i zwroty. Warto również zaopatrzyć się w słownik języka szekspirowskiego lub korzystać z internetowych zasobów, takich jak wspomniany translator.
- Czytaj streszczenia i opracowania: Przed lekturą samego tekstu, warto zapoznać się ze streszczeniem sztuki lub opracowaniem. Pozwoli to na zrozumienie ogólnego kontekstu i fabuły, co ułatwi śledzenie dialogów.
- Oglądaj adaptacje filmowe i teatralne: Wizualizacja sztuki może bardzo pomóc w zrozumieniu. Filmy i spektakle teatralne często uwspółcześniają język, zachowując jednocześnie ducha oryginału. Słuchanie dialogów i obserwowanie akcji scenicznej ułatwia przyswajanie języka.
- Czytaj na głos: Czytanie na głos pomaga wyczuć rytm i melodię języka Szekspira. Może to również ułatwić zrozumienie struktury zdań i ich sensu.
- Skup się na kontekście: Nie każde słowo musi być od razu zrozumiałe. Często kontekst danego fragmentu pozwala domyślić się znaczenia nieznanych słów. Skup się na ogólnym przekazie i rozwoju akcji, a szczegóły językowe staną się bardziej jasne z czasem.
- Nie zrażaj się początkowymi trudnościami: Początki mogą być trudne, ale z każdym przeczytanym aktem i sceną, język Szekspira stanie się coraz bardziej zrozumiały. Kluczem jest cierpliwość i systematyczność.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czy język szekspirowski to zupełnie inny język?
- Nie, język Szekspira to wczesny język nowożytny angielski, który jest fundamentem dzisiejszego języka. Różni się słownictwem i gramatyką, ale nie jest odrębnym językiem.
- Dlaczego język Szekspira jest uważany za trudny?
- Trudność wynika głównie z archaicznego słownictwa, użycia zaimków osobowych, które wyszły z użycia, oraz czasami zawiłej składni zdań. Jednak przy odrobinie wysiłku i odpowiednich narzędziach, język Szekspira staje się zrozumiały.
- Czy muszę znać wszystkie słowa z języka Szekspira, aby go zrozumieć?
- Nie, nie musisz znać każdego słowa. Skup się na zrozumieniu kluczowych słów i zwrotów, a kontekst pomoże Ci domyślić się znaczenia pozostałych. Korzystanie ze słownika jest bardzo pomocne, ale nie trzeba zatrzymywać się nad każdym nieznanym słowem.
- Czy język Szekspira jest ważny w dzisiejszych czasach?
- Tak, język Szekspira jest ważny z wielu powodów. Po pierwsze, stanowi fundament współczesnego języka angielskiego. Po drugie, dzieła Szekspira to arcydzieła literatury światowej, poruszające uniwersalne tematy i problemy ludzkie. Po trzecie, zrozumienie języka Szekspira otwiera drzwi do bogatej kultury i tradycji anglojęzycznej.
Podsumowując, język Szekspira nie jest nieprzeniknioną barierą. Z odpowiednim nastawieniem, narzędziami i praktyką, każdy może odkryć piękno i głębię dzieł tego wybitnego dramaturga. Niech czytanie Szekspira stanie się przygodą, a nie udręką!
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Jak zrozumieć język Szekspira?, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.
