Nowa Podstawa Programowa 2024/2025: Co się Zmienia i Jak Się Przygotować?

Nadchodzący rok szkolny 2024/2025 przynosi istotne zmiany w polskim systemie edukacji. Od 1 września 2024 roku zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa, która, jak podkreśla Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN), stanowi jednak jedynie „drobny lifting” dotychczasowych przepisów. Eksperci MEN dokonali przeglądu obowiązujących podstaw programowych i zredukowali ich objętość o około 20 procent. Ta modyfikacja ma na celu usprawnienie procesu nauczania i zapewnienie większej elastyczności dla nauczycieli i uczniów.

Co dokładnie zmienia nowa podstawa programowa?

Głównym celem zmian jest odchudzenie treści nauczania, co ma pozwolić na spokojniejszą i bardziej dogłębną realizację materiału. Zmiany te dotyczą uszczuplenia treści nauczania w wielu przedmiotach, zarówno w szkole podstawowej, jak i ponadpodstawowej. Nie jest to jednak rewolucja, a raczej ewolucja, mająca na celu dostosowanie programów do współczesnych potrzeb edukacyjnych.

Przedmioty objęte zmianami w szkole podstawowej (klasy IV–VIII):

• Język polski
• Język obcy nowożytny
• Język łaciński
• Język mniejszości narodowej lub etnicznej
• Język regionalny – kaszubski
• Historia
• Wiedza o społeczeństwie
• Matematyka
• Biologia
• Chemia
• Geografia
• Fizyka
• Informatyka

Przedmioty objęte zmianami w liceum ogólnokształcącym i technikum:

• Język polski
• Język obcy nowożytny
• Język łaciński
• Język mniejszości narodowej lub etnicznej
• Język regionalny – kaszubski
• Historia
• Historia i teraźniejszość
• Wiedza o społeczeństwie
• Matematyka
• Biologia
• Chemia
• Geografia
• Fizyka
• Informatyka
• Filozofia
• Język łaciński i kultura antyczna
• Historia muzyki
• Historia sztuki

Przedmioty objęte zmianami w branżowej szkole I stopnia:

• Język polski
• Język obcy nowożytny
• Język mniejszości narodowej lub etnicznej
• Język regionalny – kaszubski
• Historia
• Matematyka
• Biologia
• Chemia
• Geografia
• Fizyka
• Informatyka

Przedmioty objęte zmianami w branżowej szkole II stopnia:

• Język polski
• Język obcy nowożytny
• Język mniejszości narodowej lub etnicznej
• Język regionalny – kaszubski
• Matematyka
• Informatyka

Czy trzeba kupować nowe podręczniki? Stanowisko MEN

Jednym z kluczowych aspektów wprowadzonych zmian jest fakt, że nie ma konieczności zakupu nowych podręczników. Ministerstwo Edukacji Narodowej wyraźnie podkreśla, że dotychczasowe podręczniki zawierają wszystkie treści nauczania określone w podstawie programowej. Zmiany są na tyle subtelne, że nauczyciele mogą po prostu pominąć pewne rozdziały lub fragmenty w istniejących podręcznikach. To podejście ma uzasadnienie zarówno ekonomiczne, jak i ekologiczne, oszczędzając koszty rodzicom i szkołom, a także redukując zużycie papieru.

Resort edukacji informuje, że nie zostały dopuszczone do użytku szkolnego żadne zaktualizowane podręczniki, które miałyby uwzględniać zmiany w podstawach programowych. Status podręczników wpisanych do Wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego w latach ubiegłych pozostaje aktualny.

Swoboda nauczyciela w realizacji podstawy programowej

W kontekście nowej podstawy programowej warto przypomnieć o swobodzie nauczyciela w realizacji programu nauczania. Artykuł 12 ust. 2 Karty Nauczyciela gwarantuje pedagogom prawo do wyboru metod nauczania i wychowania, jakie uważają za najwłaściwsze, oraz do wyboru spośród zatwierdzonych podręczników i pomocy naukowych. Ta autonomia nauczyciela jest kluczowa w elastycznym dostosowaniu procesu edukacyjnego do potrzeb uczniów i specyfiki danej klasy.

Ekspert prawa oświatowego, Krzysztof Gawroński, zwraca uwagę na korespondencję art. 12 Karty Nauczyciela z art. 22a i następnymi ustawy o systemie oświaty. Nauczyciel lub zespół nauczycieli przedstawia dyrektorowi program nauczania, który po zaopiniowaniu przez radę pedagogiczną dopuszcza go do użytku. Nauczyciel ma również prawo zdecydować o realizacji programu bez podręcznika, korzystając z innych materiałów edukacyjnych.

Zmiany w podręcznikach w przyszłości

Mimo braku konieczności wymiany podręczników w tym roku szkolnym, Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje pewne doprecyzowanie warunków, jakie powinien spełniać podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego. Projekt nowelizacji ustawy o systemie oświaty wyłącza możliwość prezentacji w podręczniku treści w sposób repetycyjny, czyli takiego, który służy powtarzaniu i utrwalaniu wiedzy poprzez zadania egzaminacyjne. Oznacza to, że repetytoria nie będą już dopuszczane do użytku szkolnego (z pewnym okresem przejściowym dla już rozpoczętych procedur).

Po wejściu w życie nowelizacji, wydawcy będą mieli obowiązek oznaczać treści wykraczające poza zakres ustalonej podstawy programowej. Dodatkowo, wydawcy podręczników dopuszczonych do użytku przed 1 stycznia 2020 r., którzy będą je wznawiać bez aktualizacji, będą musieli zapewnić ich cyfrowe odzwierciedlenie.

Nowe przedmioty od września 2025 roku

W ramach szerszej reformy edukacji, od września 2025 roku planowane jest wprowadzenie nowych przedmiotów szkolnych:

• Edukacja obywatelska – zastąpi historię i teraźniejszość, która będzie sukcesywnie likwidowana od 1 września 2024 roku.
• Edukacja zdrowotna – zastąpi zajęcia wychowanie do życia w rodzinie i będzie przedmiotem obowiązkowym dla uczniów.

Projekty podstaw programowych dla tych nowych przedmiotów mają zostać przekazane do konsultacji publicznych jesienią bieżącego roku.

Gdzie znaleźć podstawę programową? Materiały dla nauczycieli

Wszystkie niezbędne dokumenty, w tym podstawa programowa dla szkół podstawowych oraz ramowe plany nauczania, są dostępne. Ministerstwo Edukacji Narodowej zachęca dyrektorów i nauczycieli do zapoznania się z materiałami dla nauczycieli na temat wprowadzania nowej podstawy programowej. Materiały te, opracowane we współpracy z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji (ORE), zawierają:

• Preambułę podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej.
• Treść podstawy programowej.
• Komentarz opisujący ogólne założenia zmian.
• Porównanie dotychczasowej i nowej podstawy programowej.
• Uzasadnienie zmian.
• Wnioski i rekomendacje dla nauczycieli.

Materiały te są dostępne na stronie internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji: Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla przedszkoli i szkół podstawowych.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa?

Nowa podstawa programowa obowiązuje od 1 września 2024 roku.

Czy muszę kupować nowe podręczniki?

Nie, nie ma konieczności zakupu nowych podręczników. Dotychczasowe podręczniki są nadal aktualne, a nauczyciele mogą pominąć pewne fragmenty materiału.

Jakie przedmioty obejmują zmiany?

Zmiany dotyczą wielu przedmiotów w szkole podstawowej i ponadpodstawowej, w tym języka polskiego, matematyki, przedmiotów przyrodniczych, historii i innych (pełna lista przedmiotów znajduje się w artykule powyżej).

O ile procent odchudzono podstawę programową?

Podstawa programowa została odchudzona o około 20 procent.

Gdzie znajdę dokumenty nowej podstawy programowej?

Dokumenty są dostępne na stronie internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE).

Czy zmiany wpłyną na egzamin ósmoklasisty i maturę?

Tak, od roku szkolnego 2024/2025 ograniczona podstawa programowa będzie jedyną podstawą przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i matury.

Jakie nowe przedmioty zostaną wprowadzone?

Od września 2025 roku planowane jest wprowadzenie edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej.

Podsumowanie

Nowa podstawa programowa na rok szkolny 2024/2025 to krok w kierunku bardziej elastycznego i efektywnego systemu edukacji. Redukcja treści nauczania, przy zachowaniu swobody nauczyciela i braku konieczności wymiany podręczników, ma na celu usprawnienie procesu dydaktycznego i lepsze przygotowanie uczniów do przyszłych wyzwań. Warto śledzić dalsze informacje i konsultacje dotyczące planowanych zmian, szczególnie w kontekście nowych przedmiotów, które mają wejść do szkół w kolejnych latach.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Nowa Podstawa Programowa 2024/2025: Co się Zmienia i Jak Się Przygotować?, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.