05/12/2021
Studia doktoranckie to zaawansowany etap edukacji, który otwiera drzwi do kariery naukowej i specjalistycznej. Jednym z wymogów formalnych na tym poziomie studiów jest zdanie egzaminu z języka obcego. Ale jaki poziom języka obcego jest rzeczywiście wymagany, aby pomyślnie przejść przez ten etap?
Poziom językowy wymagany na egzaminie doktorskim
Zgodnie z informacjami z Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, egzamin doktorski z języka obcego sprawdza kompetencje językowe na poziomie B2 w skali CEF (Common European Framework of Reference for Languages) – czyli na poziomie wyższym średniozaawansowanym. Chociaż formalnie wymagany jest poziom B2, warto zaznaczyć, że zalecana jest znajomość języka obcego na poziomie C1, szczególnie w kontekście przygotowania merytorycznego i korzystania z literatury naukowej.

Struktura egzaminu doktorskiego z języka obcego
Egzamin doktorski z języka obcego składa się z dwóch części: pisemnej i ustnej.
Część pisemna
Część pisemna to test leksykalno-gramatyczny, który ma charakter sprawdzianu. Jego celem jest weryfikacja, czy doktorant kwalifikuje się do części ustnej. Aby zdać część pisemną, należy uzyskać przynajmniej 60% poprawnych odpowiedzi. Test jest przygotowywany przez egzaminatora i przeprowadzany bez udziału komisji. Ważne jest, aby zachować wynik testu do wglądu komisji.
Zwolnienie z części pisemnej: Osoby posiadające certyfikat językowy na poziomie B2 lub wyższym, który jest powszechnie uznawany, mogą zostać zwolnione z części pisemnej egzaminu. Szczegółowe informacje dotyczące zwolnień można uzyskać kontaktując się bezpośrednio z komisją egzaminacyjną lub egzaminatorem.
Część ustna
Część ustna egzaminu odbywa się przed komisją i jest prowadzona w języku obcym. Składa się z kilku elementów, które mają na celu kompleksową ocenę umiejętności językowych doktoranta w kontekście naukowym:
- Prezentacja treści książki naukowej: Doktorant musi zaprezentować treść książki naukowej z dziedziny swoich badań doktorskich. Objętość książki powinna wynosić około 200 stron (lub równoważnej objętości artykułów naukowych). Ważne jest, aby książka była obcojęzyczna i nie była tłumaczona na język polski. Książkę należy wcześniej przedłożyć egzaminatorowi do akceptacji. W przypadku kierunków ścisłych objętość lektury może być zredukowana.
- Opracowanie i tłumaczenie tekstu: Doktorant musi opracować i dokładnie przetłumaczyć 50 stron zwartego tekstu, który jest częścią przygotowanej lektury. Egzaminator wybiera trzy fragmenty do tłumaczenia podczas egzaminu, oceniając umiejętność tłumaczenia.
- Rozmowa na temat pracy naukowej doktoranta: Kolejnym elementem jest rozmowa, podczas której doktorant omawia swoją pracę naukową, prezentując jej problematykę i odpowiadając na pytania egzaminatora.
- Rozmowa na tematy ogólne: Egzamin ustny obejmuje również rozmowę na tematy ogólne, co pozwala ocenić swobodę wypowiedzi i ogólną znajomość języka obcego.
Ważna wskazówka: Co najmniej miesiąc przed egzaminem ustnym należy skontaktować się z lektorem odpowiedzialnym za przeprowadzenie egzaminu doktorskiego, aby ustalić szczegóły i zakres materiału.

Zwolnienie z całego egzaminu doktorskiego
Osoby, które rozpoczęły przewód doktorski zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2011 roku i posiadają certyfikat językowy wymieniony w załączniku do tego rozporządzenia, mogą być zwolnione z całego egzaminu doktorskiego z języka obcego. Wykaz akceptowanych certyfikatów jest obszerny i obejmuje certyfikaty takie jak First Certificate in English (FCE), Test of English as a Foreign Language (TOEFL), Diplôme d’Étude en Langue Française (DELF) B2, Goethe-Zertifikat B2 i wiele innych. Pełna lista certyfikatów uprawniających do zwolnienia jest dostępna w załącznikach do rozporządzeń Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Czy doktorant musi znać angielski?
Chociaż w podanych informacjach często pojawia się język angielski jako przykład, egzamin doktorski może być zdawany z różnych języków obcych nowożytnych. Wybór języka zależy zazwyczaj od specyfiki badań doktoranckich i dostępności egzaminatorów w danej instytucji. Na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie egzaminy doktorskie są przeprowadzane z języka angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, włoskiego i rosyjskiego.
Jak przygotować się do egzaminu doktorskiego z języka obcego?
Przygotowanie do egzaminu doktorskiego z języka obcego wymaga zarówno pracy nad językiem, jak i nad merytorycznym aspektem egzaminu. Zaleca się:
- Podnoszenie poziomu językowego: Korzystanie z podręczników do nauki języka obcego na poziomie C1, aby przekroczyć minimalny wymagany poziom B2 i czuć się pewniej podczas egzaminu.
- Czytanie literatury naukowej: Regularne czytanie artykułów i książek naukowych w języku obcym z dziedziny badań doktorskich. To pomoże nie tylko w przygotowaniu do części ustnej egzaminu, ale również w rozwoju naukowym. Bazy czasopism dostępne w ramach Wirtualnej Biblioteki Nauki mogą być bardzo pomocne.
- Konsultacje z egzaminatorem: Kontakt z egzaminatorem na wczesnym etapie przygotowań. Egzaminator może pomóc w doborze literatury, wyjaśnić szczegóły egzaminu i udzielić cennych wskazówek.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Jaki poziom języka obcego jest wymagany na egzaminie doktorskim? | Poziom B2, ale zalecany C1. |
| Czy muszę zdawać egzamin z angielskiego? | Niekoniecznie, egzamin może być zdawany z różnych języków obcych nowożytnych, w zależności od dostępności egzaminatorów i specyfiki studiów. |
| Czy mogę być zwolniony z egzaminu? | Tak, posiadając odpowiedni certyfikat językowy na poziomie B2 lub wyższym, można być zwolnionym z części pisemnej lub nawet z całego egzaminu. |
| Jak wygląda egzamin ustny? | Obejmuje prezentację książki naukowej, tłumaczenie tekstu, rozmowę o pracy doktorskiej i rozmowę na tematy ogólne. |
| Gdzie znajdę listę akceptowanych certyfikatów językowych? | W załącznikach do rozporządzeń Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz na stronach internetowych uczelni. |
Podsumowanie
Egzamin doktorski z języka obcego jest ważnym elementem studiów doktoranckich w Polsce. Wymagany poziom B2 to solidna podstawa, ale dążenie do poziomu C1 zapewni komfort i pewność siebie podczas egzaminu oraz w dalszej pracy naukowej. Dobre przygotowanie, świadomość struktury egzaminu i możliwości zwolnień to klucz do sukcesu na tym etapie edukacji.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Jaki poziom języka obcego jest wymagany na doktoracie?, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.
