Kto Stał Za Założeniem UMCS w Lublinie?

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS) w Lublinie jest jedną z największych i najbardziej prestiżowych uczelni wyższych w Polsce. Jego historia jest fascynująca i nierozerwalnie związana z powojenną odbudową kraju oraz potrzebą kształcenia kadr naukowych. Często pojawia się pytanie: kto konkretnie założył UMCS? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ za powstaniem tej uczelni stało całe środowisko naukowców i działaczy, którzy po II wojnie światowej podjęli się misji stworzenia silnego ośrodka akademickiego w Lublinie.

Inicjatywa Środowiska Naukowego

Po wyzwoleniu Lublina spod okupacji hitlerowskiej w 1944 roku, miasto zaczęło powoli podnosić się z wojennych zniszczeń. W tym trudnym czasie, zaledwie trzy miesiące po wyzwoleniu, w Lublinie zgromadziła się grupa pracowników naukowych. Byli to przede wszystkim uczeni z Lwowa, którzy po zmianie granic znaleźli się w powojennej Polsce, a także ci, którzy przetrwali okupację na Lubelszczyźnie. Wśród nich byli przedstawiciele różnych dyscyplin, zarówno humanistycznych, jak i przyrodniczych oraz medycznych.

Warto wspomnieć, że część humanistów podjęła pracę w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Natomiast przedstawiciele nauk przyrodniczych i medycznych, pełni zapału i chęci odbudowy życia naukowego, rozpoczęli we wrześniu 1944 roku cykl wykładów powszechnych. Te otwarte spotkania z nauką odbywały się w gmachu Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego i cieszyły się dużym zainteresowaniem mieszkańców Lublina.

Narodziny Koncepcji Uniwersytetu Państwowego

Właśnie w tym gronie uczonych, podczas wspólnych działań i dyskusji, zrodziła się koncepcja utworzenia w Lublinie państwowej szkoły wyższej. Zdawano sobie sprawę z ogromnej potrzeby kształcenia specjalistów w różnych dziedzinach, którzy mogliby przyczynić się do rozwoju regionu i całego kraju. Inicjatywa ta wypływała bezpośrednio z potrzeby chwili i determinacji środowiska naukowego, które widziało w Lublinie potencjał na stworzenie silnego ośrodka akademickiego.

Decyzja Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN)

Kluczowym momentem w procesie powstawania UMCS było posiedzenie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN), które odbyło się 23 października 1944 roku. To właśnie na tym posiedzeniu podjęto decyzję o powołaniu do życia nowej placówki naukowej w Lublinie. Zdecydowano, że będzie to Uniwersytet, a za patronkę obrano Marię Curie-Skłodowską, wybitną polską uczoną, dwukrotną laureatkę Nagrody Nobla. Wybór patronki miał symboliczne znaczenie, podkreślając wagę nauki i polskiego wkładu w światową wiedzę.

Profesor Henryk Raabe – Pierwszy Rektor

Na czele nowo powołanego Uniwersytetu stanął profesor Henryk Raabe, mianowany pierwszym rektorem. Była to postać niezwykle ważna dla UMCS, nie tylko jako pierwszy rektor, ale również jako wizjoner, który marzył o stworzeniu w Lublinie uczelni na miarę "lubelskiego Oxfordu". Profesor Raabe odegrał kluczową rolę w kształtowaniu wczesnej struktury i rozwoju Uniwersytetu.

Początki i Struktura UMCS

Początkowo Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej składał się z czterech wydziałów:

• Lekarskiego
• Rolnego
• Weterynaryjnego
• Przyrodniczego

Kilka miesięcy później, w odpowiedzi na potrzeby rynku pracy i rozwój nauki, utworzono piąty Wydział Farmaceutyczny. Ta początkowa struktura odzwierciedlała ówczesne potrzeby społeczne i gospodarcze regionu, koncentrując się na kluczowych dla powojennej odbudowy dziedzinach.

Inauguracja Roku Akademickiego 1945

9 stycznia 1945 roku był dniem inauguracji pierwszego roku akademickiego w historii UMCS. Uroczystość odbyła się w Auli Gimnazjum im. Staszica. Na studia zgłosiło się 806 studentów, z czego 676 na rok pierwszy. Kadrę naukową stanowiło 42 profesorów i 80 asystentów. Te liczby świadczą o ogromnym zainteresowaniu studiami i determinacji kadry w tworzeniu nowej uczelni w trudnych powojennych warunkach.

Rozwój i Rozbudowa UMCS

W pierwszych latach istnienia Uniwersytet borykał się z problemami lokalowymi. W 1945 roku przydzielono mu kilka budynków zwolnionych przez wojsko, a także korzystano z gościnności lubelskich szkół i szpitali. Jednak od samego początku trwały dyskusje o profilu i przyszłości uczelni. Dominowało przekonanie o potrzebie stworzenia Uniwersytetu o pełnym zakresie dziedzin naukowych i kierunków studiów. Wyrazem tego było m.in. powołanie przy Wydziale Przyrodniczym sekcji filozoficznej, pedagogiczno-psychologicznej i etnograficzno-archeologicznej.

Ważnym krokiem w rozwoju infrastruktury UMCS była decyzja Rady Miasta Lublin z 3 kwietnia 1946 roku, która przekazała pod przyszłą rozbudowę uczelni grunty o powierzchni 17,3 ha w zachodniej części miasta. W 1949 roku dołączono kolejne tereny, tworząc obszar o powierzchni 80 ha, na którym rozpoczęto budowę miasteczka akademickiego. Realizacja tej wizji, inspirowanej marzeniami prof. Raabego o „lubelskim Oxfordzie”, znacząco wpłynęła na rozwój i charakter UMCS.

Dalsze Przemiany Strukturalne

Pierwsze pięć lat działalności UMCS charakteryzowało się stabilną strukturą organizacyjną i intensywną pracą nad kompletowaniem wyposażenia naukowego, gromadzeniem księgozbioru i organizacją Biblioteki Uniwersyteckiej. W 1946 roku Senat podjął uchwałę o wydawaniu czasopisma „Rocznik Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej” (później „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”), którego pierwszym redaktorem był profesor Jan Mydlarski.

Jednak decyzje władz centralnych z lat 1948-1949 dotyczące nauki wpłynęły na zmiany organizacyjne. W 1949 roku utworzono Wydział Prawa. W 1950 roku z UMCS wydzielono Wydziały Lekarski i Farmaceutyczny, które dały początek Akademii Lekarskiej (późniejszej Akademii Medycznej, a obecnie Uniwersytet Medyczny). W 1952 roku Wydział Matematyczno-Przyrodniczy podzielono na Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii oraz Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. W sierpniu 1952 roku powołano do życia Wydział Humanistyczny, a w 1953 roku Wydział Zootechniczny. W 1955 roku z Uniwersytetu wydzielono Wydziały Rolny, Weterynaryjny i Zootechniczny, z których utworzono Wyższą Szkołę Rolniczą (późniejszą Akademię Rolniczą, a obecnie Uniwersytet Przyrodniczy).

Dalszy Rozwój i Nowe Wydziały

Kolejne lata przyniosły dalszy wzrost liczby pracowników naukowych i studentów oraz powstawanie nowych kierunków studiów, szczególnie na Wydziale Humanistycznym. W 1965 roku utworzono Wydział Ekonomiczny. Lata 60. i 70. XX wieku to okres intensywnej rozbudowy miasteczka uniwersyteckiego, powstawały nowe budynki dla wydziałów, Biblioteka Międzyuczelniana, domy studenckie, Chatka Żaka i hala sportowa. Za te inwestycje w dużej mierze odpowiadał ówczesny rektor UMCS, profesor Grzegorz Leopold Seidler.

Na placu nazwanym imieniem Patronki UMCS, w 1964 roku odsłonięto pomnik Marii Curie-Skłodowskiej autorstwa Mariana Koniecznego. Był to ważny moment w historii uczelni, symbolizujący jej tożsamość i wartości.

Podsumowanie: Kto Założył UMCS?

Podsumowując, założenie Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej było dziełem zbiorowym. Inicjatywa wyszła od środowiska naukowego, które zgromadziło się w Lublinie po II wojnie światowej. Kluczową decyzję o powołaniu uczelni podjął Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Pierwszym rektorem i wizjonerem rozwoju UMCS był profesor Henryk Raabe. Warto jednak pamiętać, że sukces UMCS to efekt pracy i zaangażowania wielu osób – profesorów, asystentów, studentów i pracowników administracyjnych, którzy na przestrzeni lat tworzyli i rozwijali tę ważną dla Polski uczelnię. UMCS to nie tylko budynki i wydziały, to przede wszystkim ludzie i ich pasja do nauki i edukacji.

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

Kto podjął decyzję o założeniu UMCS?

Decyzję o założeniu Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej podjął Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) 23 października 1944 roku.

Kto był pierwszym rektorem UMCS?

Pierwszym rektorem UMCS był profesor Henryk Raabe.

Kiedy zainaugurowano pierwszy rok akademicki na UMCS?

Pierwszy rok akademicki na UMCS zainaugurowano 9 stycznia 1945 roku.

Ile wydziałów miało UMCS na początku?

Początkowo UMCS składał się z czterech wydziałów: Lekarskiego, Rolnego, Weterynaryjnego i Przyrodniczego, a wkrótce dołączył Wydział Farmaceutyczny.

Jaką rolę w rozwoju UMCS odegrał profesor Grzegorz Leopold Seidler?

Profesor Grzegorz Leopold Seidler, jako rektor UMCS w latach 60. i 70. XX wieku, odegrał kluczową rolę w rozbudowie miasteczka uniwersyteckiego i rozwoju infrastruktury uczelni.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Kto Stał Za Założeniem UMCS w Lublinie?, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.