Podstawa programowa wychowania przedszkolnego: zmiany od 2024?

Zastanawiasz się, czy od 1 września 2024 roku weszły w życie zmiany w podstawie programowej wychowania przedszkolnego? Wielu rodziców i nauczycieli zadaje sobie to pytanie, chcąc być na bieżąco z obowiązującymi regulacjami. Odpowiedź jest kluczowa dla zrozumienia, jak obecnie kształtowana jest edukacja najmłodszych dzieci w Polsce.

Aktualna podstawa programowa – co warto wiedzieć?

Obecnie obowiązująca podstawa programowa wychowania przedszkolnego została określona w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. To właśnie ten dokument, obowiązujący od 1 września 2017 roku, stanowi fundament edukacji przedszkolnej w Polsce i nie uległ on zmianom z dniem 1 września 2024 roku. Warto zatem przypomnieć sobie, co dokładnie obejmuje ta podstawa i jakie są jej najważniejsze założenia.

Co obejmuje podstawa programowa?

Podstawa programowa, zawarta w załączniku nr 1 do wspomnianego rozporządzenia, precyzyjnie wskazuje:

• Cel wychowania przedszkolnego
• Zadania profilaktyczno-wychowawcze przedszkola
• Efekty realizacji zadań w postaci celów osiąganych przez dzieci na zakończenie wychowania przedszkolnego

Dokument ten jest niezwykle szczegółowy i stanowi kompendium wiedzy dla każdego, kto jest związany z wychowaniem przedszkolnym. Został on stworzony, aby wspierać wszechstronny rozwój dziecka w wieku przedszkolnym.

Cel wychowania przedszkolnego

Głównym celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka. Realizowane jest to poprzez proces opieki, wychowania i nauczania, który ma umożliwić dziecku odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń prowadzących do prawdy, dobra i piękna. W efekcie, dziecko ma osiągnąć dojrzałość niezbędną do podjęcia nauki w szkole podstawowej.

Zadania przedszkola w ramach podstawy programowej

Podstawa programowa definiuje szereg zadań, jakie przedszkole powinno realizować, aby skutecznie wspierać rozwój dzieci. Do najważniejszych z nich należą:

1. Wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka poprzez organizację warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń w obszarach: fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym.
2. Tworzenie warunków umożliwiających swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa.
3. Wspieranie aktywności dziecka podnoszącej poziom integracji sensorycznej i umiejętności korzystania z procesów poznawczych.
4. Zapewnienie ciągłości procesów adaptacji oraz pomoc dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny.
5. Wspieranie samodzielnej eksploracji świata, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb i zainteresowań.
6. Wzmacnianie poczucia wartości, indywidualności i oryginalności dziecka oraz potrzeby tworzenia relacji i uczestnictwa w grupie.
7. Tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi nawyków i zachowań prowadzących do samodzielności, dbania o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo.
8. Przygotowywanie do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi oraz dbanie o zdrowie psychiczne.
9. Tworzenie sytuacji edukacyjnych budujących wrażliwość dziecka, w tym estetyczną.
10. Tworzenie warunków pozwalających na bezpieczną eksplorację przyrody i poznanie wartości odnoszących się do środowiska naturalnego.
11. Tworzenie warunków umożliwiających eksplorację techniki, konstruowania, majsterkowania i planowania działań.
12. Współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami i instytucjami w celu tworzenia warunków rozwoju tożsamości dziecka.
13. Kreowanie sytuacji prowadzących do poznania wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, grupa przedszkolna i inne osoby dorosłe.
14. Systematyczne uzupełnianie treści wychowawczych o nowe zagadnienia istotne dla bezpieczeństwa i rozwoju dziecka.
15. Systematyczne wspieranie rozwoju mechanizmów uczenia się dziecka, prowadzące do osiągnięcia gotowości szkolnej.
16. Organizowanie zajęć umożliwiających poznawanie kultury i języka mniejszości narodowych lub etnicznych (zgodnie z potrzebami).
17. Tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających budowaniu zainteresowania językiem obcym nowożytnym i chęci poznawania innych kultur.

Obszary rozwoju dziecka w podstawie programowej

Podstawa programowa wyróżnia cztery główne obszary rozwoju dziecka:

• I. Fizyczny obszar rozwoju – obejmuje sprawność motoryczną, czynności samoobsługowe, dbałość o zdrowie i bezpieczeństwo. Przykładowe osiągnięcia na koniec wychowania przedszkolnego to zgłaszanie potrzeb fizjologicznych, samodzielne wykonywanie czynności higienicznych, uczestnictwo w zabawach ruchowych.
• II. Emocjonalny obszar rozwoju – dotyczy rozpoznawania i nazywania emocji, radzenia sobie z nimi, budowania poczucia własnej wartości i empatii. Dziecko przygotowane do szkoły rozpoznaje emocje, szanuje emocje innych, rozstaje się z rodzicami bez lęku.
• III. Społeczny obszar rozwoju – koncentruje się na relacjach społecznych, normach grupowych, wartościach społecznych, komunikacji i współpracy. Obejmuje umiejętność posługiwania się zwrotami grzecznościowymi, ocenę swojego zachowania w grupie, komunikację werbalną i pozawerbalną.
• IV. Poznawczy obszar rozwoju – obejmuje rozwój mowy, myślenia, percepcji, umiejętności matematycznych, wiedzy o świecie przyrodniczym, społecznym i technicznym. Dziecko na koniec przedszkola wyraża swoje rozumienie świata za pomocą różnych komunikatów, rozpoznaje litery, odpowiada na pytania, klasyfikuje przedmioty, przelicza, posługuje się pojęciami czasu i przestrzeni.

Warunki i sposób realizacji podstawy programowej

Podstawa programowa podkreśla, że nauczyciele organizują zajęcia wspierające rozwój dziecka, wykorzystując każdą sytuację i moment pobytu dziecka w przedszkolu – zarówno zajęcia kierowane, jak i niekierowane. Kluczowa jest zabawa, która powinna być dobrze zorganizowana, zarówno w budynku przedszkola, jak i na świeżym powietrzu. Nauczyciele powinni brać pod uwagę możliwości dzieci, ich oczekiwania poznawcze i potrzeby wyrażania emocji. Ważny jest rytm dnia, który daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i spokoju.

Przygotowanie do posługiwania się językiem obcym nowożytnym powinno być włączone w różne działania w formie zabawy, umożliwiając osłuchanie się z językiem. Aranżacja przestrzeni w przedszkolu powinna wspierać różnorodne formy aktywności dzieci, z uwzględnieniem stałych i czasowych kącików zainteresowań.

Podstawa programowa a pensum nauczyciela

Często pojawia się pytanie o liczbę godzin w podstawie programowej, szczególnie w kontekście oddziałów przedszkolnych (zerówek). Należy rozróżnić dwie kwestie: podstawę programową dla dzieci oraz pensum nauczyciela.

Podstawa programowa nie określa sztywnej liczby godzin, jaką dziecko ma spędzić na konkretnych zajęciach. Mówi ona o celach i zadaniach, które mają być realizowane w czasie pobytu dziecka w przedszkolu. Czas trwania programu przedszkolnego jest zazwyczaj ustalany przez organ prowadzący przedszkole i może przekraczać 5 godzin dziennie. Ważne jest, aby w tym czasie realizowane były wszystkie założenia podstawy programowej.

Z kolei pensum nauczyciela w oddziale przedszkolnym wynosi 22 godziny tygodniowo. Jest to czas pracy nauczyciela bezpośrednio z dziećmi, ale nie oznacza to, że program przedszkolny dla dzieci jest ograniczony do tego czasu. Podstawa programowa obejmuje cały czas pobytu dziecka w przedszkolu, a nauczyciele, oprócz zajęć dydaktycznych, realizują również zadania opiekuńcze i wychowawcze.

Podsumowanie

Podsumowując, podstawa programowa wychowania przedszkolnego nie zmieniła się od 1 września 2024 roku i nadal obowiązuje ta z 2017 roku. Jest to kompleksowy dokument, który określa cele, zadania i warunki realizacji edukacji przedszkolnej. Zrozumienie jej założeń jest kluczowe dla zapewnienia dzieciom najlepszych warunków rozwoju i przygotowania do dalszej edukacji szkolnej. Warto pamiętać, że podstawa programowa jest elastyczna i pozwala nauczycielom na dostosowanie metod i form pracy do indywidualnych potrzeb i możliwości każdego dziecka, co jest fundamentem skutecznego wychowania przedszkolnego.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Podstawa programowa wychowania przedszkolnego: zmiany od 2024?, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.