04/02/2025
Kwestia liczby osób mogących przebywać w samochodzie nauki jazdy, popularnie zwanym „Elką”, budzi wiele kontrowersji i niejasności. Czy w pojeździe szkoleniowym oprócz instruktora i kursanta może znajdować się dodatkowy uczestnik kursu, pracownik ośrodka szkolenia kierowców, a może nawet tłumacz? Przeanalizujmy dokładnie przepisy i interpretacje, które wyłoniły się na przestrzeni lat, w oparciu o głośną sprawę kontroli policyjnych w Bydgoszczy.
Spór o interpretację przepisów dotyczących liczby osób w „Elce”
W 2012 roku bydgoscy policjanci kilkakrotnie skontrolowali pojazd szkoleniowy należący do Michała Jóźwiaka, właściciela ośrodka szkolenia kierowców „Motoklub”. Powodem kontroli było przekonanie funkcjonariuszy, że w samochodzie znajduje się zbyt wiele osób. Policja opierała się na interpretacji Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 października 2005 r., konkretnie na paragrafie 13, który reguluje kwestię osób uprawnionych do przebywania w pojeździe podczas szkolenia.
Zgodnie z tym rozporządzeniem, w „Elce” mogą znajdować się:
- Instruktor nauki jazdy
- Osoba szkolona (kursant)
- Jeden dodatkowy uczestnik kursu
- Kandydaci na instruktorów wraz z wykładowcą
- Kierownik ośrodka szkolenia kierowców lub upoważniony pracownik
- Osoba sprawująca nadzór w imieniu starosty
- Tłumacz (w razie potrzeby)
Policja interpretowała te przepisy restrykcyjnie, zakładając, że maksymalna liczba osób w samochodzie szkoleniowym to trzy: instruktor, kursant i jeszcze jedna osoba z wymienionej listy. Michał Jóźwiak nie zgadzał się z tą interpretacją, argumentując, że rozporządzenie nie określa maksymalnej liczby osób, a jedynie wymienia kategorie osób uprawnionych do obecności w pojeździe, pod warunkiem, że samochód posiada wystarczającą liczbę miejsc siedzących.
Kontrole policyjne i batalia sądowa o „Elkę”
Spór o interpretację przepisów doprowadził do serii kontroli policyjnych i postępowań sądowych. W lutym 2012 roku, podczas jednej z kontroli, w samochodzie Michała Jóźwiaka znajdowały się cztery osoby: kursant za kierownicą, instruktor, drugi kursant oraz pracownik ośrodka. Policja uznała to za naruszenie przepisów i nałożyła mandat. Michał Jóźwiak mandatu nie przyjął, co skutkowało skierowaniem sprawy do sądu.
Podobna sytuacja powtórzyła się w marcu. Kolejna kontrola, ponownie cztery osoby w „Elce”, kolejny mandat, którego instruktor nie przyjął. Sprawy trafiły do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy, który początkowo wydał zaoczne wyroki uznające winę Michała Jóźwiaka i nałożył na niego grzywny.
Jednak właściciel szkoły jazdy odwołał się od tych decyzji. Argumentował, że rozporządzenie nie ogranicza liczby osób, a jedynie definiuje, kto może przebywać w samochodzie. Wsparcie prawne w postaci opinii prawnej potwierdziło jego stanowisko. Sąd, rozpatrując odwołania, przyznał rację Michałowi Jóźwiakowi. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że policjanci nie zweryfikowali statusu wszystkich osób w samochodzie i bezzasadnie uznali, że doszło do naruszenia przepisów.
Trzecia kontrola i zmiana przepisów – spór trwa
Mimo korzystnego wyroku, problemy Michała Jóźwiaka z policją się nie skończyły. Kilka dni przed ogłoszeniem wyroku uniewinniającego doszło do kolejnej kontroli. Ponownie w samochodzie znajdowało się czterech pasażerów, w tym dwóch kursantów i instruktor, przy czym jeden z kursantów był jednocześnie pracownikiem ośrodka szkolenia.
Policja, działając według dotychczasowej interpretacji, ponownie próbowała nałożyć mandat. Sprawa ponownie trafiła do sądu, który tym razem, po roku, wydał zaskakujący wyrok. Sąd uznał Michała Jóźwiaka winnym naruszenia przepisów, powołując się na dwa rozporządzenia: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2005 r. oraz Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 14 września 2012 r., które weszło w życie w międzyczasie.
Rozporządzenie z 2012 roku, obowiązujące w momencie orzekania, w paragrafie 11 stanowi, że podczas zajęć praktycznych szkolenia podstawowego w pojeździe może przebywać instruktor i jedna osoba szkolona, w obecności dodatkowo wymienionych osób, analogicznie jak w rozporządzeniu z 2005 roku. Jednak kluczowe w tej sprawie okazało się rozróżnienie na szkolenie podstawowe i szkolenie uzupełniające.
Michał Jóźwiak argumentował, że osoby obecne w samochodzie podczas kontroli uczestniczyły w szkoleniu dodatkowym lub uzupełniającym, a nie podstawowym, co wyłączało zastosowanie paragrafu 11 rozporządzenia z 2012 roku. Posiadał na to dokumentację szkoleniową i potwierdzenie z WORD w Bydgoszczy. Mimo to sąd uznał go winnym, co skłoniło instruktora do złożenia apelacji.
Komentarz eksperta prawnego – kluczowy artykuł Kodeksu Wykroczeń
Sprawę skomentował Radosław Biernat, specjalista ds. prawnych, który zwrócił uwagę na pominięty aspekt prawny o kluczowym znaczeniu – artykuł 97 Kodeksu Wykroczeń. Przepis ten dotyczy karania za wykroczenia przeciwko przepisom Prawa o ruchu drogowym lub przepisom wydanym na jego podstawie.
Zdaniem eksperta, w przypadku Michała Jóźwiaka nie doszło do naruszenia przepisów Prawa o ruchu drogowym, ani aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie. Obwinienie dotyczyło naruszenia rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, które jest aktem wykonawczym do ustawy o kierujących pojazdami, a nie do Prawa o ruchu drogowym.
W związku z tym, artykuł 97 Kodeksu Wykroczeń nie powinien być w ogóle zastosowany, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Ewentualne naruszenie rozporządzenia w sprawie szkolenia można rozpatrywać jedynie jako naruszenie warunków prowadzenia działalności regulowanej, jaką jest ośrodek szkolenia kierowców.
Dodatkowo, ekspert podkreślił argument Michała Jóźwiaka dotyczący zakresu zastosowania paragrafu 11 rozporządzenia, który odnosi się tylko do szkolenia podstawowego, a nie uzupełniającego, w którym uczestniczyli kursanci podczas kontroli.
Podsumowanie i wnioski – ile osób w „Elce”?
Sprawa Michała Jóźwiaka pokazuje, że przepisy dotyczące liczby osób w samochodzie nauki jazdy mogą być interpretowane różnie. Policja początkowo przyjęła restrykcyjną interpretację, ograniczając liczbę osób do trzech. Sądy w pierwszej instancji podzielały to stanowisko, ale ostatecznie, po odwołaniach, przyznały rację instruktorowi, przynajmniej w pierwszych dwóch przypadkach.
Kluczowe wydaje się rozróżnienie pomiędzy liczbą miejsc siedzących w pojeździe a kategoriami osób uprawnionych do przebywania w nim podczas szkolenia. Przepisy wymieniają te kategorie, ale nie ustalają bezwzględnej maksymalnej liczby osób, o ile pojazd jest do tego przystosowany.
Sprawa jest nadal otwarta, a interpretacja przepisów może różnić się w zależności od konkretnego przypadku i podejścia organów kontrolnych. Warto jednak pamiętać o komentarzu eksperta prawnego, który wskazuje na potencjalne błędy w kwalifikacji prawnej czynu i sugeruje, że ewentualne naruszenia rozporządzenia mogą nie podlegać karze z artykułu 97 Kodeksu Wykroczeń.
Często zadawane pytania (FAQ)
1. Ile osób maksymalnie może jechać w samochodzie nauki jazdy?
Przepisy nie określają maksymalnej liczby osób, a jedynie kategorie osób uprawnionych do obecności w pojeździe (instruktor, kursant, dodatkowy kursant, pracownik OSK itp.). Liczba osób nie powinna przekraczać liczby miejsc siedzących w samochodzie.
2. Czy policja ma prawo kontrolować liczbę osób w „Elce”?
Tak, policja ma prawo kontrolować przestrzeganie przepisów ruchu drogowego, w tym również przepisów dotyczących szkolenia kierowców. Jednak interpretacja tych przepisów może być przedmiotem sporu.
3. Czy dodatkowy kursant może jechać w „Elce” podczas mojego szkolenia?
Tak, przepisy dopuszczają obecność jednego dodatkowego uczestnika kursu w samochodzie szkoleniowym podczas szkolenia kategorii B.
4. Co zrobić, jeśli policja uważa, że w „Elce” jest za dużo osób?
Jeśli nie zgadzasz się z interpretacją policji, masz prawo odmówić przyjęcia mandatu i dochodzić swoich praw w sądzie. Warto skonsultować się z prawnikiem i zebrać argumenty potwierdzające Twoje stanowisko.
5. Gdzie znaleźć aktualne przepisy dotyczące szkolenia kierowców?
Aktualne przepisy można znaleźć w Ustawie o kierujących pojazdami oraz w aktach wykonawczych do tej ustawy, w tym w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Ile osób może jechać w Elce? Przepisy i interpretacje, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.