1000 godzin na naukę języka: Czy to wystarczy?

W dzisiejszym pędzącym świecie, nastawionym na natychmiastową gratyfikację, obietnice szybkiego sukcesu kuszą nas na każdym kroku. Nauka języków obcych nie jest wyjątkiem. Wydawcy materiałów edukacyjnych – książek, kursów audio-wideo czy aplikacji – prześcigają się w zapewnieniach o błyskawicznych efektach. „Chcę mówić płynnie i to już wczoraj!” – słyszymy coraz częściej. Szkoły językowe również podgrzewają atmosferę, obiecując cuda w krótkim czasie. „Mów po angielsku w dwa tygodnie!” – reklamuje się pewna słowacka szkoła językowa. Przyznajmy, obietnica szybkości po prostu sprzedaje.

Osiągnięcie płynności językowej w języku obcym, którego uczymy się jako dorośli, to jedno z najbardziej satysfakcjonujących osiągnięć. W obliczu tak wspaniałej nagrody, łatwo ulec pokusie wiary w szybką płynność. Nauczyciele języków i blogerzy, choć mniej skoncentrowani na szybkim zarobku, również mają tendencję do umniejszania skali zadania, które stoi przed początkującym uczniem. Czasami wydaje się, że wolelibyśmy, abyś nie pytał: „Ile czasu zajmuje nauka języka?”. W końcu kochamy języki i to, co nam przyniosły. Chcemy, żebyś i Ty tego doświadczył. W świecie, w którym tak wielu ludzi wierzy, że nigdy nie będzie w stanie porozumieć się w języku obcym, my, „językowi entuzjaści”, nie chcemy płoszyć już i tak wystraszonych koni. Chcemy, żebyś zaczął – dla własnego dobra. Wskazujemy na łatwo dostępne owoce. Pokazujemy „haki”, które pozwolą Ci szybko wystartować i brzmieć bardziej płynnie. I słusznie! Im szybciej zaczniesz używać języka do załatwiania podstawowych spraw, tym bardziej wzrośnie Twoja pewność siebie i apetyt (mamy nadzieję). Nadchodzi jednak moment, kiedy rzeczywistość daje o sobie znać.

Poziomy biegłości językowej i szacowany czas ich osiągnięcia

Wszyscy zgadzają się, że nauka języka wymaga czasu i wysiłku. Podobnie jak wiele najbardziej wartościowych rzeczy w życiu. Jak mówi angielskie przysłowie: jak długa jest sznurówka? Odpowiedź na pytanie „jak szybko mogę nauczyć się języka” zależy od wielu zmiennych. Dwie najbardziej oczywiste to poziom, jaki chcesz osiągnąć, i język, którego chcesz się uczyć.

Najpierw przyjrzyjmy się poziomom. Jedną z najczęściej stosowanych skal biegłości językowej jest Europejski System Opisu Kształcenia Językowego (Common European Framework of Reference for Languages), który obejmuje skalę od A1 (początkujący) do C2 (mistrzostwo lub biegłość). W USA innym powszechnie stosowanym miernikiem jest skala Interagency Language Roundtable Scale, która rozciąga się od poziomu 0 (brak biegłości) do poziomu 5 (biegłość na poziomie native speakera/dwujęzyczność).

Niektórym osobom może wystarczyć „turystyczne” opanowanie języka. To poziom A1 w skali CEFR (może poziom 0+/1 ILR). W takim przypadku możesz potrzebować od 80 do 100 godzin, aby osiągnąć „turystyczny” poziom. Jeśli szukasz „wiedzy roboczej”, aby „poradzić sobie” w większości konkretnych sytuacji, powinieneś dążyć do poziomu A2 lub B1. To poziom ILR 1+/2. Szacunki czasu potrzebnego na osiągnięcie tego poziomu wahają się od 200 do 400 godzin (od dolnej granicy A2 do górnej granicy B1) lub wiedzy roboczej na poziomie wyższym początkującym/niższym średnio zaawansowanym.

Wyższy poziom płynności – od górnej granicy B2 (wyższy średnio zaawansowany) do C1 (zaawansowany/operacyjny) (ILR 2+ do 3+) – szacuje się na 550 do 900 godzin. Podajemy tutaj zakresy godzinowe, ponieważ analizujemy pasmo osiągnięć (np. gdzieś między A2 a górną granicą B1/wyższym początkującym a średnio zaawansowanym) i ponieważ różne instytucje edukacyjne podają różne szacunki dla języka (języków), którymi się zajmują.

Jaki jest Twój język docelowy?

Skala CEFR została opracowana głównie dla języków europejskich, z których większość należy do rodziny języków indoeuropejskich. Są to języki najbliżej spokrewnione z angielskim. Mają odległego wspólnego przodka, więc dzielą podstawowe struktury. Znaczna część słownictwa również rozwinęła się z tych samych początków. Oczywiście nie dotyczy to indonezyjskiego czy suahili (choć w tych językach również występuje wiele rozpoznawalnych międzynarodowych zapożyczeń). Głównym czynnikiem determinującym odpowiedź na pytanie „Ile czasu zajmuje nauka języka” jest więc to, jak bliski jest ten język angielskiemu (i każdemu innemu językowi, który już dobrze znasz). Języki różnią się złożonością gramatyczną (z punktu widzenia języka angielskiego), więc niektóre języki indoeuropejskie są trudniejsze od innych. Niemiecki lub islandzki są bardzo blisko spokrewnione z angielskim, ale mają znacznie bardziej złożoną gramatykę niż angielski (lub niż ich wspólni krewni, szwedzki czy duński). Języki słowiańskie, takie jak rosyjski i polski, nie są braćmi i siostrami angielskiego, ale – podobnie jak francuski czy włoski – są kuzynami pierwszego stopnia. Niemniej jednak języki słowiańskie mają dość skomplikowany system przypadków, a ich system czasownikowy w kilku aspektach różni się od tego, co można znaleźć dalej na zachód.

Dochodzi do tego cała kwestia systemu dźwiękowego języka. Czy są jakieś dziwne, nowe spółgłoski do opanowania (jak w arabskim czy gruzińskim)? Czy są tony (chiński, tajski)? Może język ma nawet mlaski (xhosa). Inny system pisma również utrudni zadanie. Nowy alfabet to jedno. System jest jednak taki sam jak nasz łaciński. Alfabetu rosyjskiego czy greckiego można nauczyć się w jedno popołudnie, no dobrze, może w dwa. Gruziński, ormiański mogą zająć Ci kilka dni dłużej. Ale nie wiele. Ale system może się bardziej różnić i dlatego nauka zajmie więcej czasu. Twój język może mieć system „abjad” (pokazuje tylko spółgłoski – podstawa arabskiego systemu pisma), na przykład. Najbardziej czasochłonny ze wszystkich może być system „logograficzny”, w którym każdy znak reprezentuje słowo (chiński, kantoński…). Wszystkie te elementy językowe razem wzięte decydują o tym, jak obiektywnie „trudny” lub „łatwy” jest Twój język.

Ranking trudności języków FSI jako wskazówka, ile czasu zajmuje nauka języka

Foreign Services Institute (agencja Departamentu Stanu USA zajmująca się szkoleniem amerykańskich dyplomatów) klasyfikuje języki według trudności, biorąc pod uwagę zarówno różnice językowe, jak i kulturowe między angielskim a językiem docelowym. Używają pięciu kategorii:

• Kategoria I (języki podobne do angielskiego) wymagają 575-600 godzin nauki (lub 23-24 tygodni w pełnym wymiarze godzin). Są to europejskie języki romańskie (francuski, włoski, hiszpański itp.) i germańskie (duński, szwedzki, holenderski/afrikaans, norweski – nie niemiecki).
• Kategoria II wymaga 750 godzin (30 tygodni) i obejmuje tylko język niemiecki.
• Kategoria III (języki z różnicami językowymi lub kulturowymi w stosunku do angielskiego) wymagają 900 godzin (36 tygodni). Tutaj znajdują się trzy języki: indonezyjski/malezyjski i suahili.
• Kategoria IV (języki ze znacznymi różnicami językowymi lub kulturowymi w stosunku do angielskiego) wymagają 1100 godzin (44 tygodni). Jest to największa kategoria. Obejmuje niektóre języki indoeuropejskie, takie jak islandzki (który pieszczotliwie nazywam „niemieckim na sterydach”), języki słowiańskie (rosyjski, polski, czeski itp.) lub grecki. Obejmuje również języki fińsko-ugryjskie (fiński, estoński, węgierski), wiele języków afrykańskich i semickich (hebrajski, amharski). Następnie jest mnóstwo języków azjatyckich i afrykańskich.
• Kategoria V (języki wyjątkowo trudne dla native speakerów języka angielskiego), które wymagają 2200 godzin (88 tygodni). Tutaj znajduje się pięć języków: arabski, kantoński, mandaryński, japoński i koreański.

Nie wszystkie języki są objęte klasyfikacją, w tym dwa moje, do licha! Dla porządku, oceniając intuicyjnie, zaklasyfikowałbym walijski do kategorii II, a baskijski do kategorii IV. Być może zauważyłeś, że sumy godzin dla najpopularniejszych języków europejskich są niższe niż w skali CEFR. Być może wynika to z faktu, że FSI wykorzystuje skale Interagency Language Roundtable tylko dla biegłości w czytaniu i mówieniu. Więcej czasu potrzeba by na inne umiejętności, takie jak dobre pisanie, nie mówiąc już o specjalistycznych umiejętnościach tłumaczenia pisemnego lub ustnego. Szacunki czasowe z tabeli FSI dla różnych kategorii są otwarte na krytykę, na przykład za niewystarczające uwzględnienie być może niereprezentatywnej próby uczniów zazwyczaj uczestniczących w ich kursach lub różnic w metodach. Często toczy się również debata o tym, które języki należą do której kategorii. Mimo to ogólnie przyjmuje się, że aby osiągnąć poziom C1 w języku obcym, trzeba zainwestować mniej więcej od tysiąca do dwóch tysięcy godzin.

Czas i język nie są oczywiście jedynymi zmiennymi. Przyjrzyjmy się szybko trzem innym ważnym czynnikom.

Metody mogą mieć wpływ na to, ile czasu zajmuje nauka języka

Metoda ma znaczenie, ale głównie w negatywny sposób. Jeśli używasz złej metody, może to naprawdę Cię spowolnić. Dlatego poświęcam dużo czasu na zastanawianie się nad metodami na tej stronie – i będę to robić więcej w przyszłości. Powinieneś wypróbować różne metody, aby na własnej skórze przekonać się, co działa dla Ciebie. Kiedy jednak znajdziesz coś, co wydaje się działać, po prostu nie zmieniaj zbyt często. Wytrwałość w czymś – czymkolwiek – co obejmuje dobre ćwiczenia w zakresie odbioru i produkcji, jest ważniejsza niż idealna lub nawet optymalna metoda. Rzecz w tym, że choć istnieje wiele dobrych metod, nie ma jednej, magicznej metody, która znacząco przyspieszy proces. Gdyby taka była, możemy być pewni, że FSI by z niej korzystał… Nie zapominaj jednak, że uczniowie FSI uczą się w bardzo małych grupach (trzy- lub czteroosobowych) lub indywidualnie. Niezależnie od metody, musisz wziąć odpowiedzialność za własną naukę. Nie polegaj tylko na dużych zajęciach grupowych i nie oczekuj, że nauczyciel jakoś nauczy się języka za Ciebie.

Czy masz możliwości nauki intensywnej czy ekstensywnej?

Możesz mieć świetne metody i nauczycieli, ale studenci FSI mają jedną dużą przewagę w wyścigu o szybkość, której Ty możesz nie być w stanie powtórzyć. Dla nich nauka języka to praca na pełen etat. Mogą poświęcić całe dnie na „intensywną” naukę. Pomyśl o tym jednak. Jeśli masz możliwość studiowania w pełnym wymiarze godzin w stylu FSI, możesz osiągnąć bardzo wysoki poziom w najtrudniejszych językach w zaledwie półtora roku. To wspaniała krótkoterminowa nagroda, jeśli jesteś studentem zastanawiającym się, jaki kierunek studiów wybrać (większość studentów filologii nie spędza jednak tylu godzin – będziesz musiał uzupełnić swoje czesne w trakcie semestru i wakacji). To spełnienie marzeń, jeśli jesteś kimś, kto myśli o zrobieniu sobie przerwy w karierze, aby podjąć intensywną, stacjonarną naukę języka. Może to być nowy cel, którego potrzebujesz, jeśli Twoja kariera dobiega końca i myślisz o nauce języka jako projekcie na emeryturę. Reszta z nas będzie musiała zapomnieć o tygodniowych sumach FSI i spojrzeć na całkowitą liczbę godzin i rozłożyć je „ekstensywnie” na dłuższy okres. Za chwilę zrobimy rachunki. Najpierw szybka wzmianka o zdolnościach i motywacji.

Jak indywidualne zdolności wpływają na czas potrzebny na naukę języka

Zła wiadomość jest taka, że niektórzy ludzie są lepiej obdarzeni niż inni w zakresie jednej lub kilku zdolności, które pomagają w nauce języków. Jedną dobrą wiadomością jest to, że nawet jeśli brakuje nam bardzo przydatnych zdolności, takich jak umiejętność naśladowania akcentów lub ponadprzeciętna pamięć robocza, wszyscy mamy pewne predyspozycje, które możemy wnieść do gry – umiejętności społeczne lub głębokie zainteresowanie krajem, na przykład. Inną dobrą wiadomością jest to, że niektóre badania pokazują, że im dalej jesteś w nauce języka, tym mniejsze znaczenie mają różnice wrodzonych zdolności. Ponadto niektóre podstawowe zdolności poznawcze można trenować, a niektóre poprawiają się wraz z praktyką.

Motywacja i czas potrzebny na naukę języka

Motywacja jest powiązana z zainteresowaniem, które jest powiązane z umiejętnością zauważania – co znowu wpływa na zdolności. Tak więc motywacja może wpływać na to, ile czasu zajmie Ci nauka. Motywacja może być nawet ważniejsza niż zdolności, gdy próbujesz osiągnąć płynność. Głównym – oczywiście zasadniczym – wkładem motywacji będzie ustalenie, czy wytrwasz na kursie, czy nie. Nie przyspieszy Cię jednak zbytnio. Mając czas po swojej stronie, możesz osiągnąć płynność! Chyba że uczysz się języka bardzo blisko spokrewnionego z tym, który już znasz (powiedzmy włoskiego po portugalskim), nie da się obejść faktu, że zawsze zajmie Ci to od tysiąca do dwóch tysięcy godzin skoncentrowanego wysiłku, aby dobrze nauczyć się nowego języka. Ale hej, w porównaniu z Twoją oczekiwaną długością życia, to nic! Spójrz na to w ten sposób: Powiedzmy, że masz dwadzieścia dwa lata. Dam Ci osiem godzin dziennie na sen. To oznacza, że masz 338 720 godzin do wykorzystania, zanim skończysz osiemdziesiąt lat. Ok, zignorowałem lata przestępne i nie pozwalam Ci zarabiać na życie, jeść ani chodzić do toalety. Niemniej jednak rozumiesz, o co chodzi: jeśli nie możesz znaleźć czasu na osiągnięcie płynności w arabskim lub chińskim, to oczywiście tak naprawdę nie chciałeś tego wystarczająco mocno. Jakby się nad tym zastanowić, masz czas na 169 języków (po 2000 godzin każdy) 😉

Okiem na zegar? Ile lat zajmie mi nauka języka, gdy pracuję na pełen etat?

Większość z nas nie może sobie pozwolić na rok lub dwa przerwy na intensywną naukę języka w stylu FSI. Większość z nas potrzebuje przerw na toaletę. Musimy wrócić do tych przybliżonych całkowitych liczb godzin. Powiedzieliśmy, że będziemy potrzebować 400 godzin na dobrą wiedzę roboczą, powiedzmy, francuskiego, hiszpańskiego lub niemieckiego. Wyobraź sobie, że spędzasz trzydzieści minut dziennie skutecznie skoncentrowany na swoim języku. Dam Ci dzień wolny. Czyli trzy godziny tygodniowo. Robiąc postępy w takim tempie, możesz nabić 400 godzin potrzebnych na „dobrą wiedzę roboczą” w nieco ponad 133 tygodnie. To około dwa i pół roku. Będzie mniej, jeśli masz już podstawy ze szkoły. Będzie jeszcze mniej, jeśli nauczyłeś się już innego języka. Będzie jeszcze mniej, jeśli ten inny język jest blisko spokrewniony z Twoim pierwszym (np. uczysz się włoskiego po francuskim lub holenderskiego po niemieckim). Powiedzmy, że chcesz osiągnąć zaawansowany poziom we francuskim lub hiszpańskim (C1). Wymaga to około 600 godzin. Powiedzmy, że poświęcasz trzy i pół godziny tygodniowo. Możesz to zrobić, ucząc się trzydzieści minut każdego dnia lub trzydzieści minut każdego dnia powszedniego i godzinę w sobotę, a w niedzielę wolne. Osiągniesz swój cel, jakim jest mówienie po francusku lub hiszpańsku na wysokim poziomie w nieco ponad trzy lata. W przypadku języka niemieckiego, wymagającego 750 godzin, zajmie to nieco ponad cztery lata. W przypadku języka rosyjskiego – 1100 godzin – do płynności potrzeba sześciu lat. Pamiętaj, że to po to, aby dostać się na wyżyny C1. Większość ludzi zadowala się dobrym poziomem B2, a Ty poczujesz prawdziwy postęp i zaczniesz cieszyć się używaniem języka na niższym poziomie znacznie wcześniej.

Realistyczne oczekiwania i długoterminowa perspektywa

Oczywiście, jeśli Twoim celem jest osiągnięcie szacowanych przez FSI 2200 godzin wymaganych do płynności w języku chińskim, japońskim, arabskim lub koreańskim, w tempie trzech godzin tygodniowo będziesz potrzebował czternastu lat. Dla mnie to raczej demotywująca skala czasowa (choć, jak się nad tym zastanowić, uczę się rosyjskiego, niemieckiego i walijskiego znacznie dłużej). Aby przyspieszyć, co powiesz na inżynierię wsteczną? Powiedzmy, że postawisz sobie za cel zostanie zaawansowanym mówcą po chińsku, arabsku lub japońsku w ciągu pięciu lat. Jeśli utrzymasz stałe tempo, to 440 godzin rocznie lub nieco poniżej ośmiu i pół godziny tygodniowo. Uczysz się czterdzieści pięć minut każdego dnia powszedniego. Możesz uczyć się regularnie z samego rana, zanim zaczną się inne obowiązki. Jeśli poświęcisz czterdzieści pięć minut lub łącznie 3,75 godziny, będziesz musiał poświęcić 4,71 godziny w weekend. Jeśli to za dużo, możesz podzielić to w ten sposób: Wykonujesz pracę w dni powszednie i tylko dwie godziny w weekend, co daje łącznie 5,75 godziny tygodniowo. W ciągu roku ten bardziej swobodny weekendowy tryb pozostawia niedobór 440 - (5,75 x 52) lub 141 godzin. Nadrabiasz to, uczestnicząc w intensywnych kursach stacjonarnych kilka razy w roku. Czy nauka nowego języka to duże zobowiązanie? Tak. Przytłaczające? Nie musi być. Osiągnięcie płynności w języku to z pewnością duże zobowiązanie. Mimo to, kiedy rozbijemy liczby, nie wygląda to tak przytłaczająco. Życie czasami staje na drodze i w praktyce prawdopodobnie byłbyś bardziej elastyczny z tygodnia na tydzień (czasami więcej, czasami mniej). Jednak tego rodzaju inwestycję czasu można zaplanować. Jeśli to naprawdę priorytet, będziesz musiał w pewnym stopniu przeorganizować swoje życie. Będziesz wiedział, że potrzebujesz językowego nawyku. Będziesz chciał korzystać z najlepszych metod. Będziesz chciał pracować w miarę możliwości z materiałami, które uważasz za interesujące. Znajdziesz nauczycieli, z którymi dobrze się dogadujesz i których poznasz. Będziesz miał partnerów do wymiany językowej i inne sposoby zapewnienia szerszej odpowiedzialności i społeczności. Możesz wyznaczyć jasne kamienie milowe po drodze i świętować każdy etap podróży. Czeka Cię długa droga. Wiesz, że jeśli chodzi o naukę języka, podobnie jak w przypadku wielu innych pozornie ambitnych celów, ludzie mają tendencję do przeceniania tego, co mogą zrobić w ciągu roku… ale nie doceniają tego, co mogą zrobić w ciągu pięciu lub dziesięciu lat. Oto paradoks: kiedy masz realistyczne oczekiwania co do tego, ile czasu zajmuje nauka języka, jest mniej prawdopodobne, że się zniechęcisz. Ustaw wszystko dobrze, a przekonasz się, że im dalej zajdziesz w swojej językowej podróży, tym bardziej spędzanie czasu z językiem stanie się normalną i wzbogacającą częścią rytmu Twojego życia. A czas, który faktycznie zajął Ci dotarcie do celu, będzie miał coraz mniejsze znaczenie.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do 1000 godzin na naukę języka: Czy to wystarczy?, możesz odwiedzić kategorię Edukacja.